η ελευθερία της γυναίκας στο δημόσιο χώρο κι άλλα ανέκδοτα

(Αλεξάνδρεια) Τις προάλλες μας έλεγε μια φίλη ένα ακόμη από τα παθήματά της. Στην Αίγυπτο έχει λεωφορειάκα στο μέγεθος μίνι βαν που ξεκινούν την προκαθορισμένη διαδρομή τους μόλις γεμίσουν. Σε ένα από αυτά τα λεωφορειάκια λοιπόν, αφού κατέβηκαν όλοι οι επιβάτες κι έμεινε μόνη της, ο οδηγός θεώρησε ότι είχε το ελεύθερο να την βγάλει και να την παίξει. Η κοπελιά απλά προσπαθούσε να μην του δίνει σημασία…

Ένας φίλος που καθόταν δίπλα μου είπε ότι ’ντάξει, αυτά συμβαίνουν, αλλά δεν πρέπει να έχει φοβία με τη σεξουαλική παρενόχληση. Το παλικάρι, που θεώρησε καλό να τοποθετηθεί επί του θέματος και να έχει γνώμη, είναι άντρας, ύψους 1,98. Δεν έχει περπατήσει ποτέ ως γυναίκα στο δρόμο και ποτέ δεν θα του συμβεί.

Συζητούσα αυτό το περιστατικό μ’ έναν καλό μου φίλο στην Ελλάδα. Κι άρχισα να του μιλάω. Είμαστε πάνω από 10 χρόνια φίλοι και φαίνεται πως ποτέ δεν είχα μοιραστεί μαζί του ιστορίες της δρομίσιας μου καθημερινότητας. Η συγκεκριμένη ανάρτηση, λοιπόν, απευθύνεται στους φίλους άντρες και έχει στόχο να περιγράψει μια διαφορετική πραγματικότητα από τη δική τους: αυτή της γυναικείας ελευθερίας στο δημόσιο χώρο. Για όσους βαριούνται συνεχίσουν, ας ξέρουν μόνο το εξής: γυναικεία ελευθερία στο δημόσιο χώρο δεν υπάρχει, πουθενά.

(περισσότερα…)

Published in: on Ιουνίου 14, 2016 at 22:41  6 Σχόλια  

άραβες άντρες και παιδιά

Δεν βλέπεις απ’ την αρχή πράγματα όταν βρίσκεσαι σε μια άλλη κουλτούρα. Η συμπεριφορά όμως τον αράβων αντρών απέναντι στα παιδιά τους ή στα παιδιά εν γένει είναι κάτι που άρχισα να παρατηρώ σχετικά γρήγορα οπότε είχα την ευκαιρία να το δω σε διαφορετικούς ανθρώπους, διαφορετικές φάσεις, στο Κάιρο και στη Σάναα (Υεμένη).

Ένας από τους πρώτους άντρες που παρατηρούσα ήταν ο δύστροπος θυρωρός μου στο Κάιρο (‘ελ-μπάουαμπ’ αραβιστί). Ποτέ δεν με συμπάθησε. Του είχε βάλει λόγια η σπιτονοικοκυρά μου (που ήθελε να με διώξει απ’ το σπίτι πριν κλείσει μήνας) και μετά ήμασταν μικτό σπίτι (είχα και άντρα συγκάτοικο), οπότε, εξώλης και προώλης. Τότε δεν μπορούσα ακόμη να καταλάβω πόσο εξώλης και πόσο προώλης, απλά διεκδικούσα, γράφοντας μάλιστα και σε μια mailing list του Καΐρου για το δικαίωμά μας ως νοικάρηδες να μένουμε με ό,τι σύνθεση γουστάρουμε κι ότι η απαίτηση των σπιτονοικοκύρηδων για μονό-φυλα διαμερίσματα ήταν παράνομη. Θαρρώ πως πλέον δεν θα το έκανα.

Ο δύστροπος λοιπόν θυρωρός μου, με την κελεμπία και ένα μαντήλι δεμένο στο κεφάλι όπως το δένουν στην Άνω Αίγυπτο (δεν ξέρω αν ήταν από κει), που έμενε με την πολυμελή οικογένειά του κάτω από τη σκάλα και συχνά κοιμόταν με το μεγάλο του γιο σε ένα χώρο που ανοιγόταν στο πάνω μέρος της σκάλας εισόδου, στρωμένο με χαλί που χρησιμοποιούνταν ως το τζαμί της πολυκατοικίας, άλλαζε εντελώς μούρη αν τύχαινε και περνούσε κανένα πιτσιρίκι, αγόρι ή κορίτσι. Θα το έπαιρνε στην αγκαλιά του, θα το έπαιζε, θα το ρωτούσε πραγματάκια. ‘Μπράβο ευαισθησίες’, σχολίαζα από μέσα μου. Στην πορεία θα παρατηρούσα ότι αυτή είναι η συνήθης συμπεριφορά των αντρών απέναντι στα παιδιά, δεν μπορώ να μιλήσω για όλο τον αραβικό κόσμο, αλλά τουλάχιστον για τις δύο χώρες που επισκέφτηκα.

Στο Κάιρο έβλεπες τύπους με κελεμπίες και με τη χαρακτηριστική μελανιά στο κεφάλι από τις προσευχές να

Ψάχνω να βρω φωτο αντρών με παιδάκια και δεν βρίσκω. Πάντως έτσι ντύνονταν τα κοριτσάκια στη Σάναα προ μπούργκας, οπότε μπορείτε να φανταστείτε το θέαμα...

κρατούν πιτσιρίκια λίγων ετών χωρίς να φαίνονται κάπου κοντά οι μανάδες τους. Το πιο ακραίο που είδα ήταν στο Κάιρο, στο Μετρό, έναν τύπο επίσης κελεμπιοφόρο (=θρήσκος) που τάιζε σε ένα κάθισμα της στάσης ένα μωρό με μπιμπερό! Η μάνα του μωρού δεν ήταν μαζί του. Στην Υεμένη έβλεπες άντρες με τη ζάναά (=κελεμπία) τους, ζωσμένοι τη τζαμπία τους (μικρό σπαθάκι) και το κεφαλομάντηλό τους, να κρατούν από το χέρι μικρά κοριτσάκια ντυμένα σαν παρανυφάκια (έτσι ντύνονται τα κοριτσάκια πριν βάλουν τη μπούργκα) και φαινόταν τόσο μα τόσο περίεργο το θέαμα! Στο τέλος του Ραμαζανιού που συνηθίζονται επισκέψεις από σπίτια σε σπίτια, ο αδερφός της σαναανέζας γειτόνισσάς μου ήρθε από το χωριό μόνος του με έξι πιτσιρίκια, εκ των οποίων τα δύο ήταν δικά του και τα τέσσερα του άλλου του αδερφού, και με ηλικίες από 3 ετών μέχρι 11!! Όταν έλεγα στη γειτόνισσά μου πόσο πολύ μου κάνει εντύπωση η συμπεριφορά των αντρών με τα πιτσιρίκια, μου είπε ότι ο πατέρας της έπλενε και άλλαζε όλα τα 9 παιδιά του!

Όσες φορές έβλεπα μαζί ζευγάρια, και στις δύο πόλεις, σχεδόν ποτέ δεν κράταγε η γυναίκα τα παιδιά -στα χέρια ή από το χέρι- ούτε και το καρότσι. Σ΄ένα ταβερνείο στο Κάιρο που παρατηρούσα ένα ζευγάρι όντας με δυο φίλους που είχαν έρθει από την Ελλάδα, ο άντρας ήταν αυτός που σηκωνόταν από το φαΐ κάθε φορά που έκλαιγε το μωρό τους. Δεν θυμάμαι αν είχε σηκωθεί να τ’ αλλάξει κιόλας…

Όλοι οι συμβατικοί άνθρωποι που γνώρισα (εννοώ που ανήκαν κάπως στο μέσο όρο, μη άθεοι, μη αριστεροί, μη αναρχικοί στο Κάιρο, γιατί στην Υεμένη απέφυγα τέτοιες επαφές) είχαν ως όνειρο να παντρευτούν και να κάνουν παιδιά. Μιλάμε για άγχος. Θα τα καταφέρουν να έχουν δουλειά; Να βρουν γυναίκα; Για να κάνουν παιδιά; Τα παιδιά; Τα παιδιά είναι ευλογία! Τέτοια πλάκα είχα πάθει, που έλεγα ότι αν ποτέ έκανα παιδιά, με Άραβα θα τα έκανα! Απλά απίστευτο και απίστευτοι!

Δεν ξέρω αν όλη αυτή η στοργή έχει τις ρίζες της στην παράδοση και τη θρησκεία, που λέει ότι τα παιδιά ανήκουν στον άντρα. Καμία γυναίκα που χωρίζει τον άντρα της δεν συζητά να πάρει την κηδεμονία των παιδιών, αν και νομίζω πως κάτω από μια ηλικία συνήθως τους τα δίνουν (νομίζω πως είναι πρόσφατη εξέλιξη), αλλά μετά από μια ηλικία πρέπει να τα επιστρέψουν στην οικογένεια του πατέρα. Μια φίλη της αντισυμβατικής σαναανέζας φίλης μου, πρώην μέλος της υεμενέζικης παροικίας του Τζιμπουτί, όταν χώρισε τον άντρα της του άφησε τα 9 παιδιά της, όσα επέζησαν από τις 16 γέννες που είχε κάνει. Δεν το συζήτησε φυσικά καθόλου να τα πάρει ή να πάρει κάποια. Δεν ξέρω αν θυμάστε  πριν χρόνια μια ιστορία στην Ελλάδα, με μια Ελληνίδα που είχε παντρευτεί έναν Αιγύπτιο, χώρισαν και πήρε τα δυο παιδιά τους και επέστρεψε στην Αίγυπτο και εκείνη προσπαθούσε να τα πάρει πίσω. Πού πήγαινες καλή μου με τέτοιο καιρό…

Αυτές οι εικόνες με τους κελεμπιοφόρους που κρατάν αγκαλιά, στους ώμους ή από το χέρι πιτσιρίκια είναι από τις πιο όμορφες που έχω κρατήσει από αυτές τις χώρες, τις σκέφτομαι, τους σκέφτομαι, και χαμογελώ…

Published in: on Αύγουστος 6, 2010 at 19:34  2 Σχόλια  

αγόρια και κορίτσια

Σε μια από τις ομιλίες του B-Fest (καταπληκτική διοργάνωση!) υπό τον τίτλο «Πολιτική κοινωνική βία και κοινωνικό ανατρεπτικό κινημα» ο Ντέιβιντ Γκρέμπερ (το βιβλίο του «Αποσπάσματα μιας αναρχικής ανθρωπολογίας» κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Στάσει εκπίπτοντες») μας είπε το παρακάτω πείραμα που θα ήθελα να μοιραστώ, παρό,τι η μνήμη μου έσβησε διάφορες λεπτομέρειες:

Σε κάποια (ευρωπαϊκή, θαρρώ, χώρα) λοιπόν δινόταν (από ποιους; ούτε αυτό το θυμάμαι!) ως θέμα έκθεσης σε παιδιά 16 χρονών (αυτό το θυμάμαι) να περιγράψουν μια μέρα τους ως μέλη του αντίθετου φύλου, όσο πιο περιγραφικά μπορούσαν.

Τα κορίτσια που σκέφτονταν μια μέρα τους ως αγόρια ενθουσιάζονταν με το θέμα: έγραφαν εκτενείς εκθέσεις, με πολλές λεπτομέρειες, όπου περιέγραφαν τι θα έκαναν, τα παιχνίδια τους, τα ρούχα τους, τις δραστηριότητές τους, ακόμη και τα… φλέρτ τους. Τα αγόρια αντίθετα δυσανασχετούσαν. Κάποια αρνιούνταν ολοσδιόλου να μπουν στη διαδικασία. Κάποια έγραφαν, αλλά τα κείμενά τους ήταν μικρά και χλιαρά. Και αυτά μας τα έλεγε ο Γκρέμπερ μιλώντας μας για τη βία σε διάφορα επίπεδα. Τη βία που στην προκειμένη παίρνουμε σε μικρές, καθημερινές και ασφαλείς δόσεις…

Υ.Γ. Ο φίλος μου Α. συνηθίζει τελευταία όταν μιλάει σε πρώτο πληθυντικό και αναφέρεται σε μικτή παρέα να χρησιμοποιεί το θηλυκό. Μου φάνηκε τόσο περίεργο όταν το άκουσα πρώτη φορά: «Φεύγουμε όλες μαζί;». Το αντίθετο εννοείται πως δεν μας φαίνεται περίεργο. Ψιλά γράμματα θα μου πείτε. Και θα ‘χετε δίκιο…

Published in: on Ιουνίου 20, 2010 at 16:59  2 Σχόλια  

ανέκδοτο

(Το Ραμαζάνι τέλειωσε, το Ραμαζάνι πάει. Το Αΐντ αλ-Φιτρ (η γιορτή μετά τη λήξη του Ραμαζανιού), θα κρατήσει τα μαγαζιά κλειστά μέχρι το Σάββατο. Μέχρι να αξιωθώ να γράψω εκείνο το ποστ για το Ραμαζάνι στη Σάναα, πάρτε ένα ανέκδοτο)

–          Πόσο χρονών είσαι, ρώτησα μια μέρα το παλικαράκι που δουλεύει στο ψιλικατζίδικο της γειτονιάς μου, το οποίο, όπως και πολλά άλλα μαγαζιά στη Σάναα, δεν έχει πόρτα, αλλά ο μαγαζάτορας πηδάει πάνω από τον πάγκο για να μπει μέσα.

–          16, μου λέει. Εσύ;

–          Είμαι 15 χρόνια μεγαλύτερή σου…

–          Όχι, δεν γίνεται! Εσύ φαίνεσαι μικρότερη από μένα.

–          Είναι που οι γυναίκες εδώ φορούν μπούργκα και δεν έχεις δει πολλές.

–          Όχι, έχω δει! Τη μάνα μου, τις αδερφές μου… Κι άρχισε να μετράει. Εξάντλησε τα δάχτυλα του ενός χεριού. Δεν συνέχισε με το δεύτερο χέρι…

–          Ε, είδες που σου λέω!

σεξουαλική παρενόχληση

Το μυστήριο με τις αλλαξοκωλιές στα λεωφορειάκια της Σάναα λύθηκε: οι άντρες δεν κάθονται δίπλα στις γυναίκες. Έτσι πριν εισέλθει στο όχημα οποιαδήποτε συνεπιβάτιδα, πρέπει να διασφαλιστεί ότι υπάρχει θέση είτε μεμονωμένη (τα μεγαλύτερα λεωφορειάκια έχουν και τέτοιες) ή μόνη της σε καναπεδοειδές κάθισμα είτε με άλλες γυναίκες. Δεν υπάρχουν εξαιρέσες για ξένες, οι οποίες άλλωστε, με καλυμμένη την κεφαλή ή ακάλυπτες, υπάγονται στην αυτή κατηγορία των ‘γυναικών’. Χτες ας πούμε καθόμουν μόνη μου σε ένα κάθισμα για τρία άτομα, ένω μπροστά μου στριμώχνονταν σε κάθισμα των τριών τέσσερις άντρες, ο κώλος του ενός εκ των οποίων κρεμόταν ο μισός έξω και αναγκαζόταν να κρατιέται από την οροφή του οχήματος για να μην εκτοξευτεί από την ανοιχτή συρτή πόρτα.

Την έχω συνηθίσει τη φάση κι έτσι συμβαίνει κάποιες φορές να είμαι η μοναδική γυναίκα σε θέση των τριών ενώ γύρω μου το λεωφορείο να είναι γεμάτο κι εγώ να μην κουνιέμαι. Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να καθίσει κάποιος άντρας δίπλα μου.

Έτσι λοιπόν μου έκανε κάκιστη εντύπωση όταν ένας νεαρός με στολή σεκιουριτά μπήκε προχτές στο λεωφορείο και κάθισε στο ί δ ι ο κάθισμα με μένα παρόλο που το όχημα ήταν σχεδόν άδειο. Υπήρχε βέβαια θέση για ένα άτομο ανάμεσά μας, αλλά τι σήμαινε αυτό; Ακούς εκεί, ο βρωμομπατσοειδής, ο παλιοχαρακτήρας! Τι με πέρασε; Επειδή είμαι ξένη; Μαζεύτηκα στο παράθυρο και γύρισα το κεφάλι μου από την άλλη, εμφανώς ενοχλημένη. Μετά από λίγο ο μπατσοειδής μεταφέρθηκε σε μια πίσω θέση… Ε μα πια!

Published in: on Ιουλίου 2, 2009 at 18:57  12 Σχόλια  

στην ουρά του ταχυδρομείου

(ανεβάζω δύο ποστ σήμερα. Ένα χρωστούμενο, που έγραψα με το ζόρι, για τη γρίπη των χοίρων, ή όπως τη λένε, και τη σφαγή των γουρουνιών στην Αίγυπτο, καθώς θεώρησα ότι το ζήτημα ήθελε μια ‘εξήγηση’, και ένα σημερινό από τη Σάναα της Υεμένης, όπου βρίσκομαι εδώ και 10 περίπου μέρες. Θα συνεχίσω ωστόσο να τροφοδοτώ το μπλογκ με καϊρινές ιστορίες, αν δεν βαριέμαι θανάσιμα)

Με το λογαριασμό του νερού ανά χείρας βρέθηκα στην ουρά του ταχυδρομείου της γειτονιάς μου, στις παρυφές της Παλιάς Πόλης της Σάναα, στην Μπαμπ ελ-Σαούμπ, τη βόρεια πύλη στα τείχη της πόλης απ’ όπου ξεκινούσε ο δρόμος για τη Μέκκα. Τα τείχη δεν υπάρχουν πια από αυτή τη μεριά, αλλά η περιοχή κράτησε την ονομασία. Ρώτησα αν βρισκόμουν στη σωστή θυρίδα. Ήταν η μόνη που είχε ουρά, μια κι εκεί μπορούσες να πληρώσεις όλους τους λογαριασμούς (και κινητής τηλεφωνίας). Όταν άρχισαν διαμαρτυρίες από τις γυναίκες της ουράς, κατάλαβα ότι για την ακρίβεια οι ουρές ήταν δύο. Από την αριστερή πλευρά ήταν οι γυναίκες, όλες με μπούργκα και μόνο με τα μάτια να φαίνονται και από την άλλη ήταν οι άντρες, άλλοι με ρούχα ευρωπαϊκά, αλλά οι περισσότεροι με τα ρούχα της Σάναας (ινσα’αλλάχ θα ανεβάσω ειδικό ποστ για τα ρούχα της πόλης). Οι γυναίκες διαμαρτύρονταν γιατί θα έπρεπε να εξυπηρετούνται οι ουρές εναλλάξ. Ένας άντρας με στολή (κάποιο σώμα ασφαλείας) του είπε κάτι σαν ‘δημοκρατία δεν ήθελαν;’, αλλά εκείνες συνέχισαν να διαμαρτύρονται.

Γενικά δεν έχω κυκλοφορήσει καθόλου με φωτογραφική μηχανή στην πόλη, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν είμαι τουρίστρια (Είδα πριν μερικές ημέρες ένα γκρουπ 5-6 τουριστών και πραγματικά σοκαρίστηκα). Τα παιδάκια στα σοκάκια της παλιάς πόλης, όπου χάνομαι συχνά, μου φωνάζουν ‘σούρα σούρα’ (=φωτογραφία). Θα το εκμεταλλευτώ κάποια στιγμή όταν θα βγάλω την αναλογική μου από τη βαλίτσα, αλλά προς το παρόν αρκεστείτε με κάποιες φώτο που έβγαλα από το παραθύρι μου. Είναι αντιπροσωπευτικές

Γενικά δεν έχω κυκλοφορήσει καθόλου με φωτογραφική μηχανή στην πόλη, για τον απλούστατο λόγο ότι δεν είμαι τουρίστρια (Είδα πριν μερικές ημέρες ένα γκρουπ 5-6 τουριστών και πραγματικά σοκαρίστηκα). Τα παιδάκια στα σοκάκια της παλιάς πόλης, όπου χάνομαι συχνά, μου φωνάζουν ‘σούρα σούρα’ (=φωτογραφία). Θα το εκμεταλλευτώ κάποια στιγμή όταν θα βγάλω την αναλογική μου από τη βαλίτσα, αλλά προς το παρόν αρκεστείτε με κάποιες φώτο που έβγαλα από το παραθύρι μου. Είναι αντιπροσωπευτικές

Εγώ πού έπρεπε να πάω; Με τις γυναίκες; Η φίλη μου η Χόντα, που μ’ έπεισε να ‘ρθω στην Υεμένη, αντιπαθεί αυτού τους σεξιστικούς διαχωρισμούς αυτού του τύπου, τις ξεχωριστές ουρές, τις διαφορετικές θυρίδες, τα διαχωρισμένα ή διαφορετικά δωμάτια στα εστιατόρια. Μήπως όμως δεν είναι ένα προνόμιο που το έχουν κατακτήσει οι γυναίκες της χώρας; Στην προκειμένη περίπτωση οι γυναίκες ήταν οι μισές από τους άντρες και είναι προφανές ότι θα εξυπηρετούνταν γρηγορότερα. Στα μικρά λεωφορεία της πόλης οι άντρες, ακόμη και οι ηλικιωμένοι, οφείλουν να σηκωθούν και να δώσουν τις καλύτερες θέσεις στις γυναίκες, οι οποίες αν δεν είναι διαθέσιμες αυτές οι θέσεις δεν μπαίνουν στο λεωφορείο.

passengers3

Η θέση μου ήταν προφανής και οι γυναίκες της ουράς φρόντισαν να μου την υποδείξουν. Όταν μια γυναίκα με ρούχα από το βορρά προσπάθησε να μπει μπροστά από τις άλλες, οι υπόλοιπες την επέπληξαν, παρόλο που ήταν ηλικιωμένη, και της είπαν ότι εκτός των άλλων ήταν ντροπή να μπει μπροστά μου. (Η λογική της ουράς ήταν απλά ανύπαρκτη στο Κάιρο, όπου άνδρες γυναίκες έπεφταν ο ένας πάνω στον άλλο στη βάση του εμπρός-λοιπόν-καλό-μου-χέρι.)

Στο ταμείο ήταν μια κοπελιά με μπούργκα. Πέρασε τον αριθμό του λογαριασμού στον υπολογιστή και μου έδωσε την απόδειξη. 1066 ριάλια, χονδρικά 3 ευρώ.

Κανείς από τους άνδρες και τις γυναίκες της ουράς δεν φορούσε κοντομάνικο. Ενώ στο Κάιρο γενικά οι άνδρες ντύνονταν ελαφρύτερα από τις γυναίκες, στη Σάναα συμβαίνει το αντίθετο: οι άνδρες φοράν αρκετά στρώματα ρούχων, ενώ οι γυναίκες, κάτω από την μπούργκα, που είναι φαρδιά αέρινη, από ελαφρύ συνθετικό ύφασμα, μπορούν να φορούν ότι θέλουν ή και τίποτα. Φυσικά ούτε κι εγώ φορούσα κοντομάνικο. Βρήκα ως ιδανική λύση ένα μαύρο παρεό ριγμένο στους ώμους μου, κλεισμένο με παραμάνες από το λαιμό μέχρι κάτω και κάτω από τα χέρια. Συνειδητοποίησα ότι ακόμη κι αν φορώ μακρυμάνικο και το τζιν μου δεν είναι αρκετό, καθώς ο κόσμος εδώ δεν φορά γενικά α) παντελόνια και β) παντελόνια που να διαγράφουν το σώμα.

passengers2

Τα παιδιά κάτω από το παραθύρι μου βγάζουν τα παπούτσια τους να παίξουν ποδόσφαιρο

Μόλις συνδεθήκατε με Σάναα

Published in: on Ιουνίου 14, 2009 at 20:18  9 Σχόλια  

Λάθη και αγκαλιές

Όταν πρωτοήρθα στο Κάιρο ήμουν μια χαρούμενη μεγαλοκοπέλα (έτσι δεν έλεγαν κάποτε στα 30 τους τις ελεύθερες και μη πολιορκημένες;) που ήθελα να γνωρίσω όλο τον κόσμο. Η χαρά περιλάμβανε βέβαια και μια σωματική ελευθερία, την οποία είχα απτά σημάδια ότι έπρεπε να περιορίσω.

Έτσι όταν επισκέφτηκα το κέντρο αραβικών όπου είχα προπληρώσει μαθήματα (τα οποία εγκατέλειψα γρήγορα), έκανα το λάθος να προτάξω το χέρι μου προς χειραψία στο νεαρό άνδρα που καθότανε πίσω από το γραφείο και με τον οποίο όφειλα να κάνω την τελική συνεννόηση. Σήκωσε και τα δυο του χέρια δείχνοντάς μου ότι δεν κάνει χειραψία με γυναίκες. Κρύβοντας με χαμόγελο μια στιγμή αμηχανίας, μάζεψα το αχαιρέτιστο χέρι μου. Το παλικάρι είχε μούσι, χωρίς μουστάκι και κοντά μαλλιά, στοιχεία χαρακτηριστικά των εντόνως θρησκευόμενων μουσουλμάνων (δεν είμαι σίγουρη αν μπορώ να χρησιμοποιήσω τη λέξη ‘ισλαμιστής’). Τα στοιχεία καταχωρίσθηκαν: μούσι-χωρίς μουστάκι-δεν δίνουμε χέρι. Save.

Τη συνεννόηση για τα μαθήματα είχα κάνει μέσω ίντερνετ με ένα άλλο παλικάρι που ήταν υπεύθυνο για αυτού του είδους την επικοινωνία. Έκλεισα μαθήματα για τις τρεις τελευταίες εβδομάδες του Ραμαζανιού. Στη συνέχεια αποκαλύφθηκε ότι το κέντρο θα ήταν κλειστό τις δύο από αυτές. Τέλος πάντων, κλείσαμε για δυο βδομάδες και σε κάποια φάση παρεξηγηθήκαμε κιόλας από δική μου παρανόηση. Μέχρι να λήξη η ηλεκτρονική συνεννόηση, μιλούσαμε με τα μικρά μας ονόματα και είχαμε ανταλλάξει γύρω στα 20 mails. Οπότε πριν φύγω από την Ελλάδα, τον ρώτησα τι θα ήθελε να του φέρω και κανονίσαμε να συναντηθούμε αφότου θα άρχιζα τα μαθήματα.

Συναντηθήκαμε σε έναν κεντρικό σταθμό του μετρό. Είχαμε γίνει ήδη ‘φίλοι’ στο facebook, οπότε ήταν εύκολο να αναγνωρίσουμε ο ένας τον άλλο. Τζινάκι, πουκαμισάκι, αθλητικό παπουτσάκι, ξυρισμένος. Άρα δίνουμε χέρι. Κι εγώ επειδή ήμουν χαρούμενη που τον συναντούσα μετά από τόσες ανταλλαγές μηνυμάτων, τον φίλησα σταυρωτά και του έδωσα το δώρο του: μια Καρυάτιδα.

Αν νομίζετε ότι ο Παρθενώνας είναι γνωστό μνημείο, απλά γελιέσθε! Για το δε Ερέχθειο δεν το συζητάμε καν. Νομίζω ότι είχα καταλήξει τότε ότι το παλικάρι δεν ήξερε ούτε πού έπεφτε η Αθήνα, αλλά δεν την καλοθυμάμαι αυτή τη λεπτομέρεια. Γιατί να ξέρει άλλωστε;

Κάναμε μια βόλτα, μιλήσαμε και με ξαναπήγε στο μετρό. Του έδωσα το χέρι μου και τον ξαναφίλησα. Αυτή τη φορά ήταν λίγο δυστακτικός, αλλά με φίλησε κι εκείνος. Τι; μήπως δεν έπρεπε; ΦΥΣΙΚΑ ΚΑΙ ΔΕΝ ΕΠΡΕΠΕ, μου είπε φουριόζος. Και να μην το ξανακάνω (με τόνο ευγενικό, αλλά με πάθος)! Ήταν και περίοδος Ραμαζανιού, αλλά ευτυχώς ήταν μετά τις 6 που σπάει η νηστεία.* Και όσο για το αγαλματάκι… δεν μπορούσε να το δεχτεί (τον είχα δει που άλλαξε χρώμα όταν το άνοιξε, αλλά δεν έδωσα σημασία). Γιατί; Δεν μπορούσε να μου εξηγήσει. Α! Μήπως έχει σχέση με τη θρησκεία; Ναι, ναι! Με τη θρησκεία έχει σχέση! Μα πώς δεν το είχα σκεφτεί νωρίτερα! Φυσικά! Ισλάμ, ανεικονική τέχνη, κατά των ειδώλων… Πώς την έκανα τέτοια γκάφα; Πήρα το αγαλματάκι και αποχώρησα.

Τρία λάθη απανωτά: χέρι, φιλί, άγαλμα. Αλλά πώς θα μπορούσα να καταλάβω;

(Όπως θα μάθαινα στη συνέχεια, το συγκεκριμένο κέντρο αραβικής γλώσσας είναι ισλαμιστικό και από πολλούς άκουσα ότι τα μαθήματα ακολουθούν προσηλυτιστική πορεία. Θα μπορούσα να το είχα υποψιαστεί καθώς χωριζόταν σε ανδρικό και γυναικείο όροφο, όλες οι γυναίκες φορούσαν μαντήλα, ο ένας από τους μάνατζερ ήταν το γενιοφόρο και αμούστακο παλικάρι στο οποίο ήδη αναφέρθηκα, υπήρχαν παντού χαλάκια προσευχής και τηρούνταν αυστηρά οι ώρες προσευχής με διακοπή των μαθημάτων. Αλλά όταν δεν έχεις τον κώδικα να κατανοήσεις αυτά που γίνονται γύρω σου, η πληροφορία δεν καταγράφεται, ούτε και υπάρχει τρόπος ερμηνείας της).

Ο κόσμος που ζει και συχνάζει στο κέντρο του Καΐρου είναι ιδιαίτερος. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, αφότου βρήκα σπίτι και εγκαταστάθηκα, γνωρίστηκα με πολύ κόσμο. Γρήγορα ξεπέρασα το πρώτο σοκ, καθώς οι περισσότεροι όχι μόνο μου έδιναν το χέρι τους σε χειραψία, αλλά με φιλούσαν κιόλας! Πολύ σύντομα προηγούνταν οι αγκαλιές και τα φιλιά έπονταν. Στους πρώτους δύο μήνες είχα δώσει και είχα πάρει τόσες αγκαλιές, όσες δεν είχα απολαύσει με τους καλούς μου φίλους στην Ελλάδα. Όπως θα μάθαινα στη συνέχεια, αυτό είναι ιδιαιτερότητα του κέντρου. Οι άνδρες γενικά στην Κάιρο (για το σύνολο της Αιγύπτου δεν μπορώ να μιλήσω) συνηθίζουν ν’ αγκαλιάζονται εγκάρδια όταν συναντιούνται, αλλά ο εναγκαλισμός των γυναικών είναι ιδιαιτερότητα του κέντρου.

Έτσι λοιπόν όταν γνώρισα τον Μωχάμεντ είχα ήδη χαλαρώσει και θεωρούσα πως μπορούσα να καταλάβω πότε μπορούσα να δώσω το χέρι μου και να φιλήσω. Τον γνώρισα μαζί με τη γυναίκα του, με την οποία ήταν παντρεμένος μερικούς μήνες. Εκείνη όχι μόνο δεν είχε μαντήλα, αλλά φορούσε και t-shirts (=ακάλυπτα χέρια). Αναπτύξαμε μια εγκάρδια φιλία και συναντηθήκαμε πολλές φορές με διάφορες αφορμές. Σε κάποια φάση με τη γυναίκα του αποφασίσαμε να κάνουμε ανταλλαγή αραβικών-αγγλικών (συνηθίζονται τέτοιου είδους ανταλλαγές εδώ). Έτσι κανονίσαμε να βρεθούμε στο σπίτι τους.

Συναντήθηκα με το Μωχάμεντ στο δρόμο κοντά στο σπίτι τους και εννοείται πως τον φίλησα εγκάρδια. Ανεβαίνοντας τις σκάλες για το διαμέρισμα που νοικιάζουν ήθελε να μου πει κάτι. Και ήθελε να μου το πει καιρό πριν… Να μην τον φιλάω όταν συναντιόμαστε και αποχαιρετιόμαστε. (Ε;) Δεν έκρυψα αυτή τη φορά το ξάφνιασμά μου. Άλλωστε με το Μωχάμεντ είμαστε φίλοι. Μετά το γάμο του σταμάτησε να φιλάει τις φίλες και τις γνωστές του. Δηλαδή; Όλες; Ε… μόνο εμένα, γιατί δεν μπόρεσε να μου το πει νωρίτερα. Και επιπλέον τον φίλησα στη γειτονιά του. Σφάλμα, σφάλμα, σφάλμα…

Σε όλη τη διάρκεια που μιλούσαμε με τη γυναίκα του στο smoking-room, προσπαθούσα να καταλάβω… πώς θα έπρεπε να είχα καταλάβει. Οπότε όταν έλειξα την αρμένικη βίζιτα, τον ρώτησα. Και πώς ξέρει, ας πούμε, πότε να δώσει το χέρι του σε μια γυναίκα και πότε όχι; Μου αποκάλυψε τον τρόπο που το χειρίζεται ίδιος. Μισοκάνει μια κίνηση προς τη συνομιλήτρια. Αν δει πως εκείνη ανταποκρίνεται με αντίστοιχο τρόπο, τη συνεχίζει. Αν όχι, η κίνηση μετατρέπεται σε κάτι άλλο. Σε επανατοποθέτηση των γυαλιών του, ας πούμε.

——————————————————————————

* Κατά τον ισλαμικό μήνα Ραμαντάν (Ραμαζάν στα τουρκικά), οι πιστοί δεν βάζουν τίποτα στο σώμα τους (φαγητό, υγρά, τσιγάρο και φυσικά δεν επιτρέπεται το σεξ) από την πρώτη προσευχή πριν την ανατολή μέχρι την τελευταία μετά τη δύση του ηλίου. Για το μήνα Σεπτέμβρη που ήρθα εγώ, η νηστεία διαρκούσε από τις 4 το πρωί μέχρι τις 6 το απόγευμα. Στις έξι με το άκουσμα της προσευχής αρχίζει το φαγητό σε αγαπητική ατμόσφαιρα. Είναι σύνηθες να προσφέρεται φαγητό σε ξένους και αγνώστους. Τα χρήματα που εξοικονομούνται από την αποχή από το φαγητό και το ποτό, δίνονται σε όσους που έχουν ανάγκη. (Όλη αυτή η ατμόσφαιρα και η διαδικασία ήταν μια πρωτόγνωρη και ακατανόητη εμπειρία για μένα και ίσως αποτελέσει θέμα μελλοντικού post.)