η σύγχρονη αναπαραγωγή του ιστορικού ρατσισμού: αιγύπτιος στην Αίγυπτο, ιθαγενής στο Μεξικό

(Αλεξάνδρεια) «Μια κοινωνία είναι ρατσιστική ή δεν είναι ρατσιστική», λέει ο αγαπημένος Φραντς Φανόν, που σπάζοντας τον ούτως ή άλλως παθιασμένο λόγο του κοινωνικού επιστήμονα γυρίζει την αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο για να αφηγηθεί το δικό του προσωπικό βίωμα καθημερινού ρατσισμού. Πώς είναι να μπαίνεις στο τρένο και να σε κοιτούν σα να ’σαι ανθρωποφάγος ή επιβήτορας του σεξ. Πώς παρά το ότι είσαι μαύρος τονίζουν ότι είσαι έξυπνος. Πώς είναι να είσαι πάντα πολίτης δεύτερης κατηγορίας, ή τρίτης και τέταρτης, χωρίς να μπορείς να κάνεις τίποτα γι’ αυτό. Πώς για ν’ αποκτήσεις κάποια αξία πρέπει να μιμηθείς όσο καλύτερα μπορείς τους λευκούς: τους τρόπους τους, την ομιλία τους, τη συμπεριφορά τους, τα ρούχα τους, τα σπίτια τους. Πρέπει να γίνεις πιο λευκός απ’ τους λευκούς. Και τότε βρίσκεται στη δυσάρεστη θέση να μη σε καταλαβαίνει κανείς: να γίνεσαι κάτι αλλόκοτο, ούτε μαύρος (καθώς δεν μπαίνεις στα στερεότυπα) ούτε λευκός.

Ο Φανόν μιλάει, στο βιβλίο του Λευκό δέρμα, μαύρες μάσκες, για την τραυματική εμπειρία που έχει ένας νέος των αποικιών, γράφει το 1952, πηγαίνοντας στη μητρόπολη, στην προκειμένη στη Γαλλία. Όσο ο μορφωμένος νεαρός βρίσκεται ανάμεσα σε μαύρους στην πατρίδα του (στην περίπτωση του Φανόν, στη Μαρτινίκα) το ζήτημα του ρατσισμού είναι φλέγον αλλά θεωρητικό. Μόλις βρεθεί στη μητρόπολη, η αυτοεικόνα και η αυτοεκτίμησή του γκρεμίζονται χωρίς επιστροφή. Η αφήγηση του Φανόν αποκαλύπτει σε πρώτο πρόσωπο την αποικιοκρατία ως σύστημα, ως σύνολο νομιμοποιητικών πρακτικών -σε επίπεδο ρητορικό και υλικό- που δικαιολογούν την ανωτερότητα και την κατωτερότητα, που φτιάχνουν τον μαύρο δούλο, τον αδαή ιθαγενή, ως φυσικά και λογικά προϊόντα της φυσιολογικής κατάστασης του κόσμου.

Τα στοιχεία του θεσμοθετημένου ρατσισμού των αποικιών είναι σταθερά: απαξίωση και υποβιβασμός της φιγούρας του αποικισμένου σε κάθε του διάσταση, στο σώμα του (χρώμα), στην επικοινωνία του (γλώσσα), στην αναπαραγωγή του (παράδοση) στην ιστορία και τον πολιτισμό του. Σημαίνει τον αποκλεισμό του από κάθε δυνατότητα βελτίωσης της κακοδαιμονίας του: οικονομική εξαθλίωση, αποκλεισμό από δομές υγείας και εκπαίδευσης. Το μόνο που του επιτρέπεται είναι η θρησκεία, κι αυτή φρουρούμενη. Οι ρατσιστικές πρακτικές και η ρητορική που τις νομιμοποίησε είναι αναπόσπαστο κομμάτι του ευρωπαϊκού πολιτισμού και της ευρωπαϊκής εμπειρίας, που θεσμοθέτησε τον ρατσισμό σε σημαντικό κομμάτι του σημερινού κόσμου, δικαιολογώντας τον με κάθε τρόπο στις μητροπόλεις.

(περισσότερα…)

Advertisements

οσμή θανάτου

(Αλεξάνδρεια) Από την πρώτη φορά που έφυγα από την Ευρώπη, το 2008, η τελευταία μου παραμονή στην Ελλάδα ήταν η μεγαλύτερη: σχεδόν δυο χρόνια. Σε αυτά τα δυο χρόνια που έμεινα Ευρώπη (ναι, η Ελλάδα είναι Ευρώπη) ξέχασα διάφορα πράγματα που υπάρχουν έξω απ’ το κάστρο. Και με το που έφτασα στο Κάιρο άρχισα να θυμάμαι. Ένα από αυτά, που δεν το θυμήθηκα αλλά το αναγνώρισα για πρώτη φορά ως γνώριμο αλλά μη συνειδητοποιημένο, ήταν η οσμή θανάτου που έχουν όλα τα μέρη από τα οποία έχω περάσει, εκτός ίσως από τη Σαναά, που το 2009 ήταν σαν παρθενικός τόπος ειρήνης έξω από τον χρόνο και τον κόσμο. Μετά έγινε κι εκεί ένας πόλεμος για βεβαιώσει ότι δεν υπάρχουν ζώνες εξαίρεσης.

Αναδρομικά θυμήθηκα πόσο εύθραυστη, πόσο ασήμαντη είναι η ζωή έξω από το κάστρο, πόσο διαφορετικά βιώνεται στη γνώση αυτής της ευθραυστότητας. Στο Μεξικό και στην Τουρκία ενίοτε καθόμουν σε τραπέζια όπου ήμουν η μόνη που δεν είχα κάνει φυλακή· και το ότι ο κόσμος είχε κάνει φυλακή το μάθαινα τυχαία, παρεμπιπτόντως, εν τη ρίμη του λόγου. Στο Μεξικό ήξερα κόσμο που είχε απειλές θανάτου κι είχε πάρει τις αποφάσεις του: φώναζαν πιο δυνατά ούτως ώστε ο θάνατός τους να κοστίσει. Στην Αίγυπτο ήξερα κόσμο που εξαφανίστηκε για κάποιο διάστημα. Είχα ακούσει περιπτώσεις που δεν βρέθηκαν ποτέ. Το λεωφορείο των φοιτητών της Αγροτικής Ακαδημίας της Αγιοτσινάπα στο Μεξικό που εξαφανίστηκε ολόκληρο δεν  αποτελεί εξαίρεση: είναι ο κανόνας. Ένας φίλος μού έλεγε στο Κάιρο ότι ο ήχος που δεν μπορεί να ξεχάσει είναι το στομάχι που ανατινάζεται, όταν σκοτώθηκε το παλικάρι πίσω του στην Ταχρίρ. Έφευγε ο κόσμος από την πλατεία να πάει να κάνει ένα ντους, και γυρίζοντας κάποιοι είχαν σκοτωθεί. Κι αυτό μου το έλεγε κι ένας φίλος απ’ το Ντιγιάρμπακιρ, ότι κατέβαιναν σε πορεία πιτσιρίκια, τη δεκ. 1990, και κρύβονταν από τις σφαίρες. Αυτό θα πει κατεβαίνω σε πορεία σε αρκετά μέρη έξω από το κάστρο. Αυτό θα πει κάνω κατάληψη της πλατείας. Μπορεί να μην ήσουν εσύ αλλά ξέρεις πως θα μπορούσες να είσαι… Ακόμη και στην ειρήνη της Σίβας αρκετοί απ’ όσους ήξερα είχαν χάσει παιδιά, κάποιοι περισσότερα από ένα…

(περισσότερα…)

Published in: on Απρίλιος 3, 2016 at 23:03  Comments (1)  

«Η μπούρκα (νικάμπ) για μένα συνιστά φεμινιστική δήλωση»

Μεταφράζω κείμενο της Zainab bint Younous που πρέπει να δημοσιεύτηκε πριν 3 μέρες (δεν έχει ημερομηνία). Απαντάει σε συνήθεις ερωτήσεις που ακούγονται για τη μπούρκα ή νικάμπ, αν και είμαι πεπεισμένη ότι ελάχιστες/-οι έως απειροελάχιστες-οι από όσες/-ους μιλάνε για το θέμα ενδιαφέρονται πραγματικά. Τα περισσότερα από όσα λέγονται σε σχέση με το συγκεκριμένο ζήτημα (καθώς και άλλες πολιτισμικές διαφορές) συνιστούν αναπαραγωγή ενός κυρίαρχου νεοαποικιακού λόγου που υποτίθεται πως ‘υπερασπίζει’ ‘ελευθερίες’. Ας προσπαθήσουν να την ακούσουν όσοι λεν πως ενδιαφέρονται, αν και πολύ αμφιβάλλω ότι η πλύση εγκεφάλου μιας προπαγάνδας που συνιστά τη βάση του πολέμου στο εσωτερικό και το εξωτερικό των χωρών μας μάς αφήνει περιθώριο για κάτι τέτοιο. Βρήκα το κείμενο από ποστ της ομάδας Καμένα Σουτιέν στο facebook.

Η μπούρκα (νικάμπ) για μένα συνιστά φεμινιστική δήλωση της Zainab bint Younous

η εικόνα του μπλογκ της συγγραφέα: http://www.thesalafifeminist.blogspot.gr/

η εικόνα του μπλογκ της συγγραφέα: http://www.thesalafifeminist.blogspot.gr/

Είμαι συγγραφέας, φεμινίστρια και ορθόδοξη μουσουλμάνα (σαλαφί [1], για την ακρίβεια).

Αγαπώ ο,τιδήποτε είναι γκόθικ, (steam)punk και Μπάτμαν. Έχω εμμονή με τα δερμάτινα τζάκετ. Είμαι θορυβώδης, ενίοτε ενοχλητική, και αφηρημένη.

Και φοράω νικάμπ [2].

Για μένα, το νικάμπ συνιστά μια πολύ φεμινιστική δήλωση. Καλύπτοντας το πρόσωπό μου, συσκοτίζοντας τα φυσικά χαρακτηριστικά μου σε όσους με περιβάλλουν, δηλώνω ότι «κάτοχος του σώματός μου είμαι μόνο εγώ, κανείς δεν έχει δικαίωμα πάνω μου». Τα λόγια, οι πράξεις και οι σκέψεις μου είναι πάνω από το σώμα μου και κανείς δεν μπορεί να με εξαναγκάσει σε κάτι άλλο. Το νικάμπ δεν με σβήνει από την κοινωνία. Αντίθετα, μου δίνει την ελευθερία να εμπλακώ με τους δικούς μου όρους, χωρίς να περιορίζομαι από αξιώσεις που ανήκουν σε άλλους.

Συνιστά ύστατη πράξη κτήσης και ενδυνάμωσης.

Και είμαι μαχητικά περήφανη γι’ αυτό. (περισσότερα…)

συμβολή στο διάλογο για την επίθεση στο Charlie Hebdo

Θεωρώντας ότι θα συμβάλει στον σχετικό διάλογο, μεταφράζω το άρθρο του Joseph Massad, «Assimilating the French Muslims» (Αφομοιώνοντας του γάλλους μουσουλμάνους) που εκδόθηκε στο Electronic Intifada στις 22/1. O Joseph Massad, παλαιστίνιος χριστιανός γεννημένος στην Ιορδανία, διδάσκει Σύγχρονη αραβική πολιτική και διανοητική ιστορία στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, από όπου πήρε και το διδακτορικό τους στις πολιτικές επιστήμες. Αφομοιώνοντας τους γάλλους μουσουλμάνους

Μήπως οι δράστες στο Charlie Hebdo απλά ακολουθούσαν το παράδειγμα της κυρίαρχης κουλτούρας στη Γαλλία;

Μήπως οι δράστες στο Charlie Hebdo απλά ακολουθούσαν το παράδειγμα της κυρίαρχης κουλτούρας στη Γαλλία;

Οι Γάλλοι μπορεί να θεωρούν για τους εαυτούς τους -και πως το ίδιο θεωρούν Δυτικοευρωπαίοι και λευκοί Αμερικανοί- ότι είναι διάσημοι ως κορυφαίοι σχεδιαστές μόδας και αριστοτέχνες της κουζίνας, των οποίων η γλώσσα του amour [έρωτα] είναι η καταλληλότερη για τον ρομαντισμό. Οι λευκοί Αμερικανοί, όπως και οι Γερμανοί και οι Βρετανοί, ωστόσο, έχουν μια σχέση αγάπης-μίσους με τους Γάλλος, αν και ξεκάθαρα περισσότερο αγάπης παρά μίσους, όπως δείχνει η πρόσφατη έκδοση στη Νιου Γιορκ Τάιμs μιας επιφυλλίδας της Μαρίν Λε Πεν, ηγέτιδας του ακροδεξιού Εθνικού Μετώπου. Όσο για τον υπόλοιπο κόσμο -από τις Αντίλλες μέχρι τη Βόρεια, τη Δυτική και την Κεντρική Αφρική, τη Μέση Ανατολή και τη Νοτιοανατολική Ασία- οι Γάλλοι είναι γνωστοί ως έμπειροι δολοφόνοι και βασανιστές, των οποίων η αξιαγάπητη και εκλεπτυσμένη γλώσσα έχει χρησιμοποιηθεί όχι για να περιγράψει ακριβές κρεμώδεις σάλτσες ή ντεκολτέ νυχτερινών φορεμάτων, για να μην πούμε για κόρτε και φλερτ, παρά μάλλον για να επιφέρει τον πόνο και τη δυστυχία σε ανείπωτα εκατομμύρια ανθρώπων. Ωστόσο η κυρίαρχη γαλλική κουλτούρα επιμένει να βλέπει την εαυτό της μέσα από τα δικά της μάτια, και το μεγαλύτερο μέρος των Γάλλων σοκάρονται με την ιδέα ότι οποιοσδήποτε στον κόσμο θα μπορούσε να αμφισβητήσει έστω και λίγο την εξευγενισμένη και ρόδινη εικόνα τους. (περισσότερα…)

μαντίλες και κλειτορίδες ή αλλιώς πώς ο προοδευτικός χώρος δίνει βάση στον ιμπεριαλισμό και το φασισμό

Βρίσκομαι συχνά σε συζήτηση με αυτό το θέμα, δηλαδή το ισλάμ. Γιατί μαντίλες και οι κλειτοριδεκτομές είναι το πρώτο πράγμα που θα σου πει κάποιος ή κάποια μόλις ανοίξει θέμα ισλάμ. Γιατί οι μαντίλες κι οι κλειτοριδεκτομές είναι ταυτόσημες με το ισλάμ. Γιατί οι μαντίλες και οι κλειτοριδεκτομές είναι το ισλάμ…

nijab vs bikini

Γυναίκα με μπικίνι: «Καλυμμένα τα πάντα εκτός από τα μάτια της. Μα τι βάναυση ανδροκρατούμενη κουλτούρα!» Γυναίκα με μπούργκα: «Όλα ακάλυπτα εκτός από τα μάτια της. Μα τι βάναυση ανδροκρατούμενη κουλτούρα!»

Η παρούσα ανάρτηση δεν θα επιχειρήσει να υπερασπιστεί μια θρησκεία, όποια θρησκεία. Πρόκειται να υπερασπιστεί έναν πολιτισμικό χώρο που βάλλεται εδώ και αιώνες, που από τη δεκαετία του ’90 και μετά αντικατέστησε το σοσιαλιστικό μπλοκ στη δαιμονοποίηση, που συνιστά εδώ και αιώνες πεδίο ανταγωνισμού και ιμπεριαλισμού των μεγάλων δυνάμεων αυτού του κόσμου. Πρόκειται να υπερασπιστεί το αυτονόητο του συλλογικού αυτοκαθορισμού.

(περισσότερα…)

δεν είμαστε όλοι Έλληνες ρε κι άντε στο διάολο

Στην ανταλλαγή mail με φίλους στην Ελλάδα, τους έλεγα ότι ζηλεύω που δεν είμαι εκεί… Ένας λοιπόν μου απάντησε, αν ζηλεύω να οργανώσω μια εκδήλωση συμπαράστασης εδώ. Και μου ήρθε κεραμίδα. Κι έχω τσαντιστεί απίστευτα που η κρίση μας έκανε πιο τυφλούς από ό,τι ήμασταν.

Σε ποιους να πω εδώ για συμπαράσταση στην Ελλάδα; Ο κόσμος εδώ στο Μεξικό (και στον υπόλοιπο πλανήτη εκτός Ευρώπης, αλλά θα μείνω στο Μεξικό που μπορώ να μιλήσω με νούμερα) υφίσταται τις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την επέμβαση του ΔΝΤ εδώ και τρεις δεκαετίες. Μια πολιτική που έχει διαλύσει τον κοινωνικό ιστό, όπου τα αιτήματα για δικαιοσύνη περιορίζονται στην απλή επιβίωση, που κάποιες φορές δεν περιλαμβάνει καν το φαγητό αλλά τις σφαίρες, όπου σε ολόκληρες περιοχές η πρόνοια του κράτους έχει αντικασταθεί με την πρόνοια των καρτέλ των ναρκωτικών που αναλαμβάνουν από την ηλικία των 10 ετών την εκπαίδευση και την διατροφή των παιδιών, που η βία δεν είναι πλέον μέσο αλλά σκοπός. Μια βία ωμή όπου πρωταγωνιστούν κομμένα κεφάλια και αυτιά.

Πότε υπερασπιστήκαμε στην Ελλάδα αυτό το κομμάτι του πλανήτη που το ξέσκισε η αποικιοκρατία; που μέχρι τώρα απολαμβάναμε την υποτιθέμενη αφθονία του καπιταλισμού βασισμένη στο φτηνό μεροκάματο και στην καταλήστευση των φυσικών πόρων αυτής ακριβώς της περιοχής; (το 10% του εδάφους του Μεξικού βρίσκεται υπό μεταλλευτική εκμετάλλευση ξένων εταιρειών. Όλες οι τράπεζες είναι ευρωπαϊκές κι έχουν απερίγραπτους όρους για δανειοδότηση. Κανονική ληστεία.)

Ακόμη και τώρα, στην κρίση, συνεχίζουμε να θέλουμε να είμαστε το γαμημένο κέντρο. Ψάχνουμε συμπαράσταση στον πόνο μας, αντί να ζητήσουμε συγγνώμη για την καλή ζωή που χάνουμε από αυτούς που την κλέψαμε. Αντί να ψάξουμε να βρούμε τους πραγματικούς μας συμμάχους σε αυτό τον αγώνα, ζητάμε από τους άλλους να ενωθούν μαζί μας. Αλλά είμαστε τόσο κουφοί που δεν ακούμε ότι τα συνθήματα ήδη υπάρχουν. Ότι άλλοι ξεκίνησαν τον αγώνα πριν από μας. Δεν είναι ευρωπαϊκή η κρίση. Απλά ήρθε η ώρα μας γιατί δεν την καταγγείλαμε όταν έπρεπε. Γιατί οφεληθήκαμε αρκετά από αυτήν όταν συνέβαινε αλλού. Δεν είμαστε όλοι Έλληνες ρε κι άντε στο διάολο. Καιρός μας ήτανε και καλά να πάθουμε! Κι ακόμη και τώρα συνεχίζουμε να είμαστε τυφλοί και κουφοί. Άι σιχτιρ από κει…

Published in: on Φεβρουαρίου 20, 2012 at 12:36  13 Σχόλια