παγκόσμια συνάντηση κινημάτων στο Βατικανό, ο πάπας Φραγκίσκος και η θεολογία της απελευθέρωσης

Παρότι άθρησκη, μου ασκεί μαγεία η θεολογία της απευλευθέρωσης, ένα ρεύμα στο εσωτερικό της καθολικής και προτεσταντικής εκκλησίας που έγινε εμφανές ιδίως από τη δεκ. του ’60 στη Λατινική Αμερική. Ένα ρεύμα που υποστηρίζει πως δεν αρκεί να πιστεύουμε παθητικά το Χριστό αλλά πρέπει να ακολουθούμε το παράδειγμά του καταγγέλλοντας και αγωνιζόμενοι ενάντια στα κακώς κείμενα αυτού του κόσμου, στο πλευρό των φτωχών και των αδυνάτων· ότι ο αγώνας για συλλογική χειραφέτηση συντροφεύεται από το θεό όπως συνέβη με την έξοδο των εβραίων από την Αίγυπτο· ότι τα σύγχρονα είδωλα ενάντια στα οποία πρέπει να αγωνιστούμε είναι το χρήμα, ο καταναλωτισμός, η ματαιοδοξία και ο εγωισμός [Michael Löwy, El cristianismo de los pobres: Marxismo y la teología de la liberación, Πόλη Μεξικού 1988]. Και ίσως, όπως και ο σουφισμός, μου ασκεί μαγεία γιατί το μεγαλύτερο κομμάτι αυτού του πλανήτη πιστεύει σε Θεό κι αν μπορούσε να ριζοσπαστικοποιηθεί η πίστη του τίποτα δεν θα παρέμενε όπως το ξέρουμε. Γιατί το πρόβλημά μου με τη θρησκεία δεν είναι η μεταφυσική/μαγική σκέψη αλλά η νομιμοποίηση της κυρίαρχης τάξης πραγμάτων, της μιζέριας και των ιεραρχειών που τη συντηρούν και την αναγεννούν καθημερινά.

Αφορμή της παρούσας ανάρτησης είναι η Πρώτη Διεθνής Συνάντηση Λαϊκών Κινημάτων που θα αρχίσει στο Βατικανό αύριο Δευτέρα 27/10 και θα διαρκέσει τρεις μέρες, υπό την αιγίδα του πάπα Φραγκίσκου που εμπνεύστηκε τη συνάντηση, και διοργανωτές το «Παπικό Συμβούλιο για τη Δικαιοσύνη και την Ειρήνη», την «Παπική Ακαδημία Κοινωνικών Επιστημών» και οργανώσεις που θα συμμετάσχουν.

Θα συναντηθούν πάνω από 100 οργανώσεις: από τη διεθνή όργάνωση αγροτών «Via Campesina», τους «Χωρίς Γη» (Βραζιλία) και το «Εθνικό Κίνημα Απαλλοτριωμένων Επιχειρήσεων» (Αργεντινή), μέχρι οργανώσεις αστέγων της  Ινδίας, οργανώσεις ιθαγενών, ρακοσυλλεκτών, κατοίκων παραγκουπόλεων, καθώς και χριστιανικές οργανώσεις με γνωστή δράση στα κινήματα. Ιδιαίτερη φροντίδα δόθηκε, είπαν, για να εκπροσωπηθούν οι γυναίκες και οι νέοι. Η Λατινική Αμερική, η Αφρική και Ασία έχουν την πρωτοκαθεδρία. Άλλωστε το προφίλ των οργανώσεων που μπορούσαν να συμμετάσχουν ήταν σαφές: αποκλεισμένοι του συστήματος, άνεργοι, ιθαγενείς, ακτήμονες, εκτοπισμένοι, επισφαλώς εργαζόμενοι, κάτοικοι παραγκουπόλεων, άστεγοι, απειλούμενοι με έξωση, λόγω της κερδοσκοπίας της γης και στα ακίνητα, οργανώσεις που συντροφεύουν των αγώνα τους (οι οποίες προτάθηκαν από τα ίδια τα κινήματα αλλά και την Εκκλησία), καθώς και μέλη της εκκλησίας που βρίσκονται κοντά τους [ανακοίνωση της Via Campesina].

Αξίζει να διαβάσουμε την πρώτη παράγραφο της σχετικής ανακοίνωσης στην ιστοσελίδα της Παπικής Ακαδημίας Επιστημών:

Η κουλτούρα της συνάντησης στην υπηρεσία των φτωχών ανθρώπων και εθνών

Όσο τα προβλήματα των φτωχών δεν λύνονται ριζοσπαστικά με απόρριψη της απόλυτης αυτονομίας των αγορών και της χρηματοοικονομικής κερδοσκοπίας, καθώς και με επίθεση στις δομικές αιτίες της ανισότητας, δεν θα βρεθεί καμία λύση στα παγκόσμια προβλήματα και, επιπλέον, σε κανένα πρόβλημα. Η ανισότητα είναι η ρίζα της κοινωνικής παθογένειας [Evangelii Gaudium, προγραμματικό κείμενο του πάπα Φραγκίσκου που έγραψε και έστειλε πέρσι, στον πρώτο χρόνο της θητείας του κι έχει πολλά ενδιαφέροντα πραγματάκια και ανάλυση].

Έμπνευση και κίνητρο για τη διοργάνωση αυτής της Παγκόσμιας Συνάντησης Λαϊκών Κινημάτων έχει αποτέλεσει το σκεπτικό του πάπα Φραγκίσκου και του τρόπου που με συνέπεια έχει συντροφεύσει τους αποκλεισμένους στους αγώνες τους και στις προσπάθειές τους να οργανωθούν. Ελπίζουμε να φέρουμε στο Θεό, στην Εκκλησία και στον κόσμο τις φωνές όσων δεν έχουν φωνή. Όχι για να μην υψώνουν πια τη φωνή τους, αλλά γιατί φιμώνονται από τους ισχυρούς της οικονομίας. Επιθυμούμε να βάλουμε σε πράξη την κουλτούρα της συνάντησης στην υπηρεσία των φτωχών ανθρώπων, των φτωχών λαών και εκείνης της φτωχής Εκκλησίας για τους φτωχούς που, μαζί με τον Άγιο Πατέρα, όλοι αναζητούμε. Θέλουμε να ακούσουμε ο ένας τον άλλο, να κρίνουμε και να πράξουμε με βάση τη βιωμένη εμπειρία εκείνων των τομέων που έχουν προσβληθεί πιο σοβαρά στην αξιοπρέπειά τους από την κοινωνική αδικία, από μια οικονομία αποκλεισμού και από ένα ειδωλολατρικό σύστημα του χρήματος. Θέλουμε να συζητήσουμε από κοινού τις δομικές αιτίες της τόσο μεγάλης ανισότητας που μας κλέβει την εργασία, τη στέγη και τη γη, που παράγει βία και καταστρέφει τη φύση. Επίσης θέλουμε να αντιμετωπίσουμε την πρόκληση που έχει θέσει ο ίδιος ο Φραγκίσκος με θάρρος και ευφυία: να ψάξουμε ριζοσπαστικές προτάσεις για να λύσουμε τα προβλήματα των φτωχών.

press conference on the world meeting of popular movements

η συνέντευξη τύπου για την άνευ προηγουμένου κοσμοϊστορική (επιτρέψτε μου να το πω) Πρώτη Διεθνή Συνάντηση Λαϊκών Κινημάτων. Από αριστερά προς τα δεξιά, o κοσμήτορας της Παπικής Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών Marcelo Sánchez Sorondο (αργεντίνος),  ο πρόεδρος του Παπικού Συμβουλίου για τη Δικαιοσύνη και την Ειρήνη Peter Turkson (από την Γκινέα, ανθυποψήφιος του Φραγκίσκου για τον παπικό θρόνο), ο συντονιστής, και o Juan Grabois, δικηγόρος που είχε δουλέψει με τους ‘cartoneros’ (συλλέκτες χαρτιού για ανακύκλωση), ως εκπρόσωπος των οργανώσεων της ανεπίσημης οικονομίας και μέλος της οργανωτικής επιτροπής. Λεπτομέρεια: από τα μπουκάλια που πίνουν νερό έχει αφαιρεθεί η μάρκα!

Την Πέμπτη το πρωί περίμενα με αγωνία να παρακολουθήσω λάιβ τη συνέντευξη τύπου για τη Διεθνή Συνάντηση. Ένα ρολόι μέτραγε αντίστροφα στο κανάλι του Βατικανού στο youtube ήδη από την προηγούμενη μέρα. Η σύνδεση άργησε ένα τέταρτο και η συνέντευξη τύπου κράτησε μια ώρα και κάτι, με τρία άτομα εκτός από τον συντονιστή που μίλησαν σε τρεις γλώσσες (ιταλικά, αγγλικά και ισπανικά), ο καθένας στη γλώσσα που επιθυμούσε, αν και ο καθένας φαίνεται πως μιλούσε ως κάποιο βαθμό και τις υπόλοιπες. Στη διάρκεια τη συνέντευξης δεν ξεπεράσαμε τους 28 τηλεθεατές, με σταθερό αριθμό γύρω στο 20 (και ευχαριστούμε που το έκαναν για μας τους λίγους!).

Σύμφωνα με τους ομιλητές, ο στόχος της συνάντησης είναι:

Να μοιραστεί η Εκκλησία και ο πάπας Φραγκίσκος τη σκέψη που έχει για την κοινωνία, να συζητήθούν οι αιτίες της ανισότητας και του αυξανόμενου αποκλεισμού σε όλο τον κόσμο, να στοχαστεί συλλογικά (η συνάντηση) τις οργανωτικές εμπειρίες των λαϊκών κινημάτων ως προς την επίλυση των ζητημάτων της γης, της στέγης και της εργασίας, να εκτιμήσει ποιος είναι ο ρόλος των κινημάτων στις διαδικασίες οικοδόμησης της ειρήνης και της φροντίδας του περιβάλλοντος, να συζητήσει τη σχέση των λαϊκών κινημάτων με την Εκκλησία και πώς να προχωρήσει στη δημιουργία ενός οργάνου μονιμότερης συνεύρεσης και συμβολής.

(κι όταν λέει «εργασία» το κάλεσμα παραπέμπει στο κείμενο Evangelii Gladium του Φραγκίσκου όπου λέει πως «μόνο μέσω της ελεύθερης, δημιουργικής, συμμετοχικής και αμοιβαία υποστηρικτικής εργασίας οι άνθρωποι εκφράζουν και προάγουν την αξιοπρέπεια των ζωών τους». Μπορώ να μην αγαπήσω τώρα εγώ;)

Οι οργανωτές ελπίζουν να βγει από τη συνάντηση μια διακήρυξη με τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση καθώς και ένα συμβούλιο λαϊκών κινημάτων που θα εργαστεί προς τη δημιουργία ενός οργάνου συνεύρεσης μεταξύ των κινημάτων, και των κινημάτων με την Εκκλησία.

Η συνάντηση βασίζεται στην πεποίθηση ότι η γη, η στέγη και η εργασία είναι ανθρώπινα δικαιώματα που πρέπει να είναι προσβάσιμα σε όλους· ότι υπάρχει «αναγκαιότητα ενίσχυσης της οργάνωσης των φτωχών ως απαραίτητης για την οιδόμηση μιας ανθρώπινης εναλλακτικής σε αυτή την παγκοσμιοποίηση που αποκλείει όλο και περισσότερους (globalización excluyente)». Όπως είπε ο Jorge Grabois, ως μέλος της Ομοσπονδίας Εργαζομένων στη Λαϊκή Οικονομία (Αργεντινή), οι οργανώσεις έρχονται να μοιραστούν τις εμπειρίες τους ενάντια σε αυτό που πάπας Φραγκίσκος ονομάζει «ειδωλολατρία του θεού-χρήμα», μιας λατρείας που θέλει να γίνει καθολική και οι οργανώσεις απορρίπτουν, ενώ παράλληλα αγωνίζονται για να ζήσουν μακριά από τον καταναλωτισμό, τον ατομικισμό και την αδιαφορία.

Δεν υπάρχει δυνατότητα να αντιπαλέψει κανείς τη φτώχια χωρίς την πρωταγωνιστική συμμετοχή των ίδιων των φτωχών και φτωχοποιημένων στην πολιτική, οικονομική, κοινωνική συζήτηση, στο σχεδιασμό και την εκτέλεση των προγραμμάτων για τη βελτίωση των ζωών τους […] Το να φιμώνεις τα λαϊκά κινήματα είναι μια μορφή αποκλεισμού. Το να μη λαμβάνονται υπόψη είναι μορφή υποβιβασμού και ταπείνωσης.

Η ιδέα για τη συνάντηση γεννήθηκε όταν ο πάπας ήταν ακόμη αρχιεπίσκοπος της Αργεντινής και είχε επισκεφτεί τις παραγκουπόλεις (Villas Miserias). Δεν ξέρω αν ο Turkson που είπε τα παρακάτω τα διάβασε από κάποιο κείμενο του πάπα: «οι κάτοικοι αυτών των περιοχών [των παραγκουπόλεων] πρέπει να είναι πρωταγωνιστές της ζωής τους και όχι παθητικοί λήπτες φιλανθρωπίας ή εγχειρημάτων παρέμβασης που σχεδιάζονται από όσους μένουν εκτός των πόλεων (όπως ο ΟΗΕ που δίνει έτοιμα πακέτα βοήθειας, θα συμπλήρωνε μετά ο Sorondo) . Πρέπει να είναι πρωταγωνιστές των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών που πρέπει να συμβούν».

Η συνάντηση βασίζεται στην ανάγκη της Εκκλησίας να ακούσει πριν δράσει, «να κάνει δικές της τις ανάγκες και τις προσδοκίες των λαϊκών κινημάτων, να ενισχύσει τα διαφορετικά εγχειρήματα και να κάνει κάθε προσπάθεια για να προωθήσει την κοινωνική αλλαγή προς έναν πιο δίκαιο κόσμο».

Ο κοσμήτορας της Παπικής Ακαδημίας Κοινωνικών Επιστημών  Marcelo Sánchez Sorondο, αργεντίνος που προφανώς είναι μέσα στον κόσμο που ο πάπας έφερε μαζί του από την Αργεντινή, παραδέχτηκε ότι έχει αλλάξει η ιεράρχηση των θεμάτων με τα οποία ασχολείται το Βατικανό. «Δεν έχει αλλάξει τίποτα κι έχουν αλλάξει όλα», είπε σ’ ένα δημοσιογράφο που είχε κατασοκαριστεί από το γεγονός ότι το Βατικανό είχε οργανώσει τέτοια συνάντηση. Ο πάπας Φραγκίσκος προτρέπει τους ιεράρχες να φτάνουν «στην περιφέρεια της ανθρώπινης ύπαρξης και να ακούσουν τις κραυγές για δικαιοσύνη». Σ’ αυτή την περιφέρεια σχηματίζονται ολόκληροι κόσμοι που δεν είναι αναγνωρισμένοι από τους θεσμούς και οι οποίοι οργανώνουν εργασίες μη αναγνωρισμένες από τα παραδοσιακά συνδικάτα, προϊόν αυτού που ο Φραγκίσκος έχει ονομάσει ως «παγκοσμιοποίηση της αδιαφορίας».

Ο Sorondo παρέθεσε στοιχεία από φυλλάδιο (σε αγγλικά και ιταλικά) ενός workshop που οργάνωσε τον περασμένο Δεκέμβρη η Παπική Ακαδημία Επιστημών, με παρότρυνση του πάπα, για την «Άνοδο των κοινωνικά αποκλεισμένων» (στο οποίο παρενθετικά να πω, ότι συμμετείχαν γύρω στις 100 οργανώσεις που ασχολούνται με το θέμα του trafficking, το οποίο ο πάπας χαρακτηρίζει ως «σύγχρονη δουλεία».  Η συνάντηση κατέληξε πως πρόκειται για έγκλημα κατά της ανθρωπότητας και γίνονται προσπάθειες για τη δημιουργία ενός συμφώνου μεταξύ των κυριοτέρων θρησκειών να χαρακτηριστεί και να αντιμετωπιστεί ως τέτοιο. Ήδη έχουν συναντηθεί διαφορετικά χριστιανικά δόγματα και συμμετέχει και ο ιμάμης του Αλ-Άζχαρ, ενός από τα σημαντικότερα πανεπιστήμια του ισλαμικού κόσμου.).

Ο Juan Grabois, δικηγόρος που είχε αναλάβει τους cartoneros (συλλέκτες χαρτιού για ανακύκλωση) στον αγώνα τους για αναγνώριση, είπε ότι γνωρίζει τον πάπα από όταν ήταν αρχιεπίσκοπος της Αργεντινής και συντρόφευε τους cartoneros, τους αγρότες, τους πλανώδιους πωλητές, τους χειροτέχνες, τους ράφτες, τους εργάτες των απαλλοτριωμένων εργοστασίων. Όπως είπε «ο Φραγκίσκος [δεν τον έλεγε πάπα] αντίθετα με άλλους που όταν καταλαμβάνουν σημαντικές θέσεις ζαλίζονται από τα ύψη, δεν άφησε τις πεποιθήσεις του στην πόρτα του Βατικανού. Δεν σταμάτησε να θεωρεί την ευθύνη του ως υπηρεσία κι όχι ως προνόμιο».

Ξεκίνησα να γράφω για τη θεολογία της απελευθέρωσης και κατέληξα να γράφω για αυτή την πρωτοφανή συνάντηση, η οποία φυσικά είναι μέρος αυτής της παράδοσης αγώνων που συντρόφευσαν, ενίσχυσαν, εμπλούτισαν και αποτέλεσαν βάση κινημάτων σε όλη τη Λατινική Αμερική, όπως τους Σαντινίστας, τους Ζαπατίστας και τόσους άλλους. Επιφυλάσσομαι να γράψω περισσότερα για τη θεολόγια της απελευθέρωσης γιατί παραμεγάλωσε αυτή η ανάρτηση και κανείς δεν θα τη διαβάσει. Επιφυλάσσομαι λοιπόν…

Τώρα το πώς έφτασε ένας ιεράρχης της παράδοσης της θεολογίας της απελευθέρωσης στο ανώτατο σκαλοπάτι της καθολικής ιεραρχίας είναι άλλου παπά ευαγγέλιο και δεν ξέρω τι να πω. Αναρρωτιέμαι. Καθώς στο πρόσφατο παρελθόν το Βατικανό έχει καταδικάσει διάφορους θεολόγους του συγκεκριμένου ρεύματος, κι έχουν πέσει σε δυσμένεια αρκετοί παπάδες της τάσης. Η περιφέρεια έρχεται στο κέντρο. Το περιθώριο στο επίκεντρο. Άγνωσται αι βουλαί…

Υ.Γ. Ξέχασα να πω ότι στη συνάντηση θα είναι και ο πρόεδρος της Βολιβίας Έβο Μοράλες, ο οποίος, λέει, δεν έρχεται ως πρόεδρος -οπότε δεν θα ακολουθηθεί το σχετικό πρωτόκολλο- αλλά ως εκπρόσωπος λαϊκών κινημάτων.

Υ.Γ.2 Στη μόνη πολύ καλή ερώτηση που διατυπώθηκε από δημοσιογράφο του Manifesto της Le Monde Diplomatique, η οποία, μεταξύ των άλλων πολύ καλών, ρώτησε τη σχέση του πάπα με τον μαρξισμό, ο Sorondo απάντησε χαριτολογώντας ότι οι μαρξιστές κλέβουν τις ιδέες από τον πάπα!

Υ.Γ. 3 Έφη, ο πάπας είναι ιησουΐτης!

Advertisements

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2014/10/26/%cf%80%ce%b1%ce%b3%ce%ba%cf%8c%cf%83%ce%bc%ce%b9%ce%b1-%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%ac%ce%bd%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%ba%ce%b9%ce%bd%ce%b7%ce%bc%ce%ac%cf%84%cf%89%ce%bd-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%b2%ce%b1/trackback/

RSS feed for comments on this post.

8 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. Reblogged this on a hairless ape.

  2. Reblogged this on agelikifotinou.

  3. aqua, έχεις γνωρίσει Κουακέρους; (ή και σύγχρονους Μεννονίτες – Αναβαπτιστές;)

    • όχι δυστυχώς! Για τους Κουακέρους έχω ακούσει (κι έχω διαβάσει και για το κουακερικό παρελθόν διαφόρων). Για τους άλλους δύο δεν ξέρω τίποτα!

    • Μπορεί να έχεις και μ’ αυτούς παρόμοια έκπληξη όπως και με τη θεολογία της απελευθέρωσης.

      • ΟΚ, θα τους ψάξω. Έλπιζα να μου πεις κάποια πράγματα γιατί είμαι τεμπέλα :Ρ

    • Τι έχεις βρει για τους Κουακέρους; Ότι η Διεθνής Αμνηστεία συνιδρύθηκε από Κουακέρο; Ότι πιέζουν σε επίπεδο ΟΗΕ να αναγνωριστεί το δικαίωμα στην άρνηση στράτευσης από συνείδηση, καθώς και ο Φόρος Ειρήνης; (Peace Tax: δικαίωμα του φορολογουμένου να μην καταβάλει φόρους αν αυτοί χρησιμοποιηθούν για στρατιωτικούς σκοπούς). Ότι οι Κουακέροι υπήρξαν στη λίστα υπόπτων τρομοκρατίας του FBI επί Μπους; (τιμητικά το αναφέρω). Έχεις βρει για τον Τζον Μπέλερς (Κουακέρος), που υπήρξε κάτι σαν μαρξιστής πριν τον Μαρξ, ο 1ος ευρωπαίος που διατύπωσε απόψεις γι’ αυτό που σήμερα λέμε «κράτος πρόνοιας», «κοινωνικό κράτος», «ελεύθερη δημόσια δωρεάν εκπαίδευση», ζητούσε οι πλούσιοι να αναλάβουν την εκπαίδευση και την ιατρική περίθαλψη των φτωχών, να καταργηθεί η θανατική ποινή και η φυλάκιση να έχει χαρακτήρα αναμορφωτικό, όχι τιμωρητικό; Τον αναφέρει κι ο Μαρξ σε κάποια σημεία του Κεφαλαίου και της αλληλογραφίας του με θερμά λόγια.

      Έχεις μια εικόνα για το τι έχουν κάνει και συνεχίζουν να κάνουν οι Κουακέροι;

      • δηλώνω άγνοια. Ευχαριστώ για το σχόλιο!

        Ξέρεις αν υπάρχει κάτι οργανωμένο στα καθημάς; Κάτι αντίστοιχο στους ορθόδοξους; Είχα γνωρίσει μια ομάδα παπάδων σε κάποιο αντιρατσιστικό φεστιβάλ στην Αθήνα, θαρρώ ήταν το 2010. Είχα πάρει και κάτι δικό τους αλλά τώρα πού να το βρω. Ξέρεις τίποτα σχετικό;


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: