επέτειος τουρκικής ανεξαρτησίας στην Παλαιά Φώκαια (Τουρκία)

Εδώ και καμιά δεκαριά μέρες εγκατέλειψα τη Σμύρνη (ομολογουμένως το πιο άσχημο μέρος που έχω μείνει) για ένα μικρό δωμάτιο σε μια πανσιόν στην Παλαιά Φώκαια, όπου θα μείνω μέχρι το τέλος Οκτώβρη. Μ’ έπαιρνε να μείνω κανα μήνα ακόμη, αλλά οι τουρκικές αρχές δεν επιτρέπουν στους κατόχους βρετανικών και κυπριακών διαβατηρίων (με το πρώτο ήρθα) να μείνουν στη χώρα πάνω από τρεις μήνες σε διάστημα έξι μηνών. Προφανώς για να αποκλείσουν το ενδεχόμενο να εργασίας κατά τη θερινή σεζόν. Η ίδια συνθήκη δεν ισχύει βέβαια για τους έλληνες υπηκόους που μπαίνουν με την ταυτότητά τους, άρα μπορούν να μείνουν για όσο διάστημα θέλουν (θαρρώ πως είναι ένας καλός λόγος να πάρω ελληνική υπηκοότητα: για να μπορώ να μπαινοβγαίνω ελεύθερα στην Τουρκία! Χοχοχο!).

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Η Παλαιά Φώκαια είναι χτισμένη σ’ ένα μέρος όπου απλά η ανθρώπινη εγκατάσταση ήταν αναπόφευκτη: ένας μεγάλος φυσικός κόλπος που χωρίζεται δειλά από μια μικρή χερσόνησο. Αυτή η μικρή χερσόνησος ήταν ο χώρος της πρώτης κατοίκησης των Αιολέων που ήρθαν, λέει, στην περιοχή τον 11ο αι. π.Χ. Τα θεμέλια ενός ναού της Αθηνάς του 6ου αι. (τον οποίο θα αναστηλώσουν, λέει) είναι ό,τι έχει μείνει για να θυμίζει τους αρχαίους Φωκείς, μαζί με την περηφάνια των ντόπιων που απαριθμούν τις αποικίες τους, από τη Μύθημνα στη Μυτιλήνη μέχρι τη μακρινή Μασσαλία στη Γαλλία.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Δεν έχει σημασία που δεν τους συνδέουν δεσμοί αίματος μ’ εκείνους τους παλιούς κατοίκους. Πολλοί, αν όχι οι περισσότεροι, είναι παιδιά της Συνθήκης της Λωζάννης, πρόσφυγες από τη Λήμνο, τη Μυτιλήνη, τη Θεσσαλονίκη και την Καβάλα (ίσως κι απ’ αλλού). Άλλοι είναι πρόσφυγες της ανάπτυξης από τη Σμύρνη. Άλλοι οικονομικοί πρόσφυγες (γιατί υπάρχει άραγε ο διαχωρισμός μεταξύ μετανάστη και πρόσφυγα; Μήπως δεν υπάρχουν καταναγκαστικοί λόγοι που επιβάλουν τη μετακίνηση του μετανάστη, ενίοτε εξίσου πιεστικοί με του πρόσφυγα;) που ήρθαν ν’ αναζητήσουν δουλειά στο «διαμάντι του Αιγαίου». Από όπου κι αν ήρθαν, με περηφάνια διηγούνται την ιστορία της πόλης. Αυτοί άλλωστε είναι οι κληρονόμοι και οι φρουροί της.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Λεζάντα: Τα σπίτια των Ρωμιών ήταν χτισμένα το 19ο αιώνα από την πλευρά του Μικρού Αιγιαλού (Küçük Deniz)

Παρά την περηφάνια ωστόσο, η ανάγκη προστασίας των παλιών οικημάτων άργησε να γίνει αντιληπτή και δεν κατέστη δυνατή η διάσωση μιας παλιάς πόλης. Ωστόσο διασώζονται περίπου 180 παλιά πέτρινα σπίτια του 19ου αιώνα, μιας αστικής (;) τάξης που πλούτιζε από το εμπόριο αλατιού, όπως μαρτυρούν οι τεράστιες αποθήκες αλατιού που βρίσκονταν στο λιμάνι και φαίνονται σε παλιές φωτογραφίες (κάηκαν αργότερα).

Εδώ λοιπόν, όπως και σε κάθε μέρος της Τουρκίας, γιορτάστηκε χτες (30 Αυγούστου) η Γιορτή της Νίκης, η επέτειος δηλαδή της νικηφόρας πορείας των τουρκικών στρατευμάτων κατά των ξένων στρατών (του ελληνικού συμπεριλαμβανομένου) που έλεγχαν μεγάλα τμήματα του εδάφους που αργότερα θα σημειώνονταν στο χάρτη ως τουρκικά. Κάθε δήμος αποφάσισε με ποιο τρόπο θα γιόρταζε την επέτειο και τα μηνύματα των δημάρχων και των αρχηγών των κομμάτων που γράφτηκαν στις εφημερίδες είχαν ή όχι, ανάλογα με τον πολιτικό προσανατολισμό, αναφορές στον Ατατούρκ, τον βασικό ήρωα της ημέρας, που οδήγησε, λέει, τα στρατεύματα προς τη νίκη.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Λεζάντα: Τα τούρκικα σπίτια ήταν χτισμένα από την άλλη πλευρά της μικρής χερσονήσου, στο Μεγάλο Αιγιαλό, αν και ο διαχωρισμός δεν ήταν τόσο απόλυτος (βρήκα κι ένα ρωμαίικο σπίτι). Αντίθετα με ό,τι έχουμε συνηθίσει σε προγενέστερες περιόδους, η αρχιτεκτονική μόδα των πλουσίων της εποχής ήθελε παράθυρα που να βλέπουν στο δρόμο.

Στην Παλαιά Φώκαια ο δήμος οργάνωσε μια γιορτή στο μικρό θεατράκι που βρίσκεται στο εσωτερικό του φρουρίου των Πέντε Πυλών (Beşkapılar) που οικοδομήθηκε τη βυζαντινή περίοδο και χρησιμοποιήθηκε στη συνέχεια από τους Γενοβέζους και τους Οθωμανούς. Υπήρχε κάτι σαν κατάθεση στεφάνων φαντάζομαι (αν και στέφανα δεν είδα αργότερα που πέρασα από εκεί) στην Πλατεία της Δημοκρατίας όπου βρίσκεται το άγαλμα του Ατατούρκ, αλλά δεν πήγα. Ο μαζοχισμός έχει τα όριά του. Η βραδινή γιορτή ήταν υπεραρκετή. Καιρό είχε να μου συμβεί τέτοιο πράγμα.

οι τρεις από τις πέντε πύλες του κάστρου στο εσωτερικό του οποίου διοργανώθηκε η γιορτή

οι τρεις από τις πέντε πύλες του κάστρου στο εσωτερικό του οποίου διοργανώθηκε η γιορτή

Αργήσαμε λίγο να φτάσουμε και το θεατράκι ήταν γεμάτο (δεν βάζει και πολύ κόσμο, μη φανταστείτε). Μπήκαμε τη στιγμή που ο δήμαρχος απάγγελνε ένα ποίημα απευθυνόμενος στον Ατατούρκ (αυτά τα μεταφυσικά πάντα μου φέρνουν ένα αθέλητο χαμόγελο). Μου θύμισε εκείνο το ποίημα που απάγγελνε ένα φανταράκι στο Σαν Κριστόμπαλ δε λας Κάσας στην αντίστοιχη επέτειο της ανεξαρτησίας που παραβρέθηκα μερικά χρόνια πριν. Μόνο που εκείνος απευθυνόταν στο Μεξικό (εκείνο περνούσε τα όρια της μεταφυσικής κι άγγιζε εκείνα της παράνοιας). Μου φάνηκε εύλογος ο παραλληλισμός καθώς εκείνη ήταν η αμέσως προηγούμενη εθνικιστική γιορτή που παραβρέθηκα (λέτε να μου μείνει χούι). Πριν από αυτή, μάλλον ήταν εκείνες του σχολείου.

Η χορωδία του πολιτιστικού συλλόγου της πόλης, του δημάρχου συμπεριλαμβανομένου, ανέλαβε να απαγγείλει ένα ορατόριο υπό τη συνοδεία του σαζιού, που στα διαλείμματα έπαιζε γνωστά παραδοσιακά τραγούδια που σιγοτραγουδούσε το κοινό. Το ορατόριο αφηγούνταν την πορεία του «Πολέμου Σωτηρίας» από τις 26 Αυγούστου μέχρι τις 12 Σεπτέμβρη 1922. Οι μέρες του πολέμου κυλούσαν αργά και βασανιστικά. Αλλά οι λίγοι, σε σύγκριση με τον πληθυσμό της πόλης, κάτοικοι που παραβρέθηκαν (η γιορτή είχε προπαγανδιστεί με αφίσες αλλά και με τα μεγάφωνα από τα οποία γίνονται οι ανακοινώσεις του δήμου) φαίνονταν να παρακολουθούν με ενδιαφέρον και να συμμετέχουν. «Σας αρέσει η τελετή;», ρώτησα τη διπλανή μου. «Πάρα πολύ», μου απάντησε.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Είχα άπλετο χρόνο να παρακολουθήσω τον κόσμο και τις αντιδράσεις του. Οι ηλικίες 20-30 απουσίαζαν σχεδόν παντελώς από το κοινό, η πλειονότητα του οποίου βρισκόταν στο 50 πλάς. Διέκρινα μόνο τρεις μαντηλοφορούσες, που φορούσαν τα μαντήλια τους χαλαρά κι όχι σύμφωνα με τις τρέχουσες επιταγές μουσουλμανικής μόδας. Σε κάποια φάση ακούστηκε το βραδινό κάλεσμα για προσευχή και η αφήγηση του ορατορίου διακόπηκε, προς μεγάλη δυσανασχέτηση των παρευρισκομένων. «Τζαμί είναι εδώ και σταμάτησαν την τελετή;», αναρωτήθηκε μια γυναίκα παραδίπλα. Στη μικρή διάρκεια της διακοπής ξεσηκώθηκε μεγάλο σούσουρο και αρκετός κόσμος αποχώρησε (να ήταν άραγε εξαιτίας της διακοπής;). Πριν να τελειώσει το κάλεσμά του ο μουεζίνης μια γυναίκα από τη χορωδία είπε στο μικρόφωνο ότι έκαναν τη διακοπή για να τραγουδήσουν ένα παραδοσιακό τραγούδι. Κι ενόσω ακόμη διαρκούσε το κάλεσμα, άρχισε το τραγούδι (κάτι σε στιλ «σαράντα παλικάρια από τη Λεβαδειά»). Τελικά επιτέλους νίκησαν πανηγυρικά και ενθουσιωδώς τα τουρκικά στρατεύματα και το μαρτύριό μου τελείωσε…

Απλό και αβίαστο συμπέρασμα: Κάθε έθνος και κάθε κράτος αισθάνεται διαφορετικό και ιδιαίτερο μέσα στην τετριμμένη κοινότητά του, την οποία δεν αντιλαμβάνονται τα μέλη του. Η μαγιά είναι η ίδια. Οι λόγοι που δημιουργήθηκε και υπάρχει ακόμη είναι οι ίδιοι. Οι τρόποι που συντηρείται είναι οι ίδιοι. Απελπιστικά και βαρετά κοινοί. Παντού. Μια παγκοσμιοποίηση της εθνικιστικής βλακείας (μακάρι να ήταν απλά τέτοια) που δημιουργεί πλασματική αδερφοσύνη εντός των κρατών (επιλέγοντας ποιοι ανήκουν και ποιοι όχι στην επιούσια αδερφότητα) για να κατασκευαστεί η απαραίτητη για την καπιταλιστική ανάπτυξη ειρήνη. Κι από την άλλη, αυτή η ίδια παγκοσμιοποίηση της εθνικιστικής βλακείας δημιουργεί πλασματικές αντιπαλότητες μεταξύ των κρατών για να πριμοδοτήσει τον απαραίτητο για την καπιταλιστική ανάπτυξη πόλεμο ή την απειλή πολέμου. Κοινοτοπίες λέω κι εγώ τώρα βέβαια. Έτσι είναι οι εθνικιστικές γιορτές: προκαλούν κοινότοπους ενθουσιασμούς και κοινότοπες αμφισβητήσεις.

Προφανώς αν δεν ήμουν ξένη δεν υπήρχε καμιά περίπτωση να παρευρεθώ σ’ αυτό το πανηγύρι. Όπως άλλωστε δεν το έκανε και η πλειονότητα των κατοίκων της πόλης.

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Advertisements
Published in: on Αύγουστος 31, 2013 at 21:48  4 Σχόλια  

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2013/08/31/%ce%b5%cf%80%ce%ad%cf%84%ce%b5%ce%b9%ce%bf%cf%82-%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%ba%ce%b9%ce%ba%ce%ae%cf%82-%ce%b1%ce%bd%ce%b5%ce%be%ce%b1%cf%81%cf%84%ce%b7%cf%83%ce%af%ce%b1%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%b7/trackback/

RSS feed for comments on this post.

4 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. Σ’ ευχαριστούμε για την ανταπόκριση. Όπως ανέφερες κι εσύ, κοινότοπη μεν, χρήσιμη δε.

    • Να στε καλά μουσιού Mindkaiser. Έβαλα και δυο φωτο στο τέλος δείχνοντας τι έκανε ο κόσμος την ώρα της γιορτής. Θεούληδες…
      Σμουτς!

  2. (γιατί) οι εθνικισμοί χωρίζουν τους λαούς…πολύ όμορφη ανταπόκριση όντως

    • Να ‘σαι καλά roubinaM! Καλώς όρισες!


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: