η διαμάχη για τη θερινή ώρα

Πώς είναι αυτά τα πράγματα που τα έχεις δεδομένα και όταν αλλάξεις μέρος μπορεί να υπάρχει ολόκληρη συζήτηση για ένα θέμα που ποτέ δεν είχες σκεφτεί να αναρωτηθείς; Ένα τέτοιο θέμα ήταν η αλλαγή της ώρας πριν να πάω στο Μεξικό. Σε χρόνο που δεν θυμάμαι, κάπως έμαθα ότι η αλλαγή στη θερινή ώρα γίνεται για εξοικονόμηση ενέργειας και χωρίς να το πολυσκεφτώ γυρίζω το ρολόι μου κάθε τελευταία Κυριακή του Μάρτη. Κι όμως τα πράγματα δεν είναι παντού έτσι.

DST world

Οι χώρες του πλανήτη που χρησιμοποιούν το θερινό ωράριο με διαφορετικό χρώμα για βόρειο και για νότιο ημισφαίριο. ΗΠΑ, Καναδάς, Ευρώπη είναι τα πολλά μπλε μαζί!

«Δεν μπορούμε να υποχρεώσουμε κανέναν να αλλάξει τους χρόνους του. Εδώ, το ρολόι που δείχνει το χρόνο είναι το βιολογικό», λέει ο Ernesto Santos, δάσκαλος στην πολιτεία της Οαχάκα, σε ένα από τα 13.000 σχολεία, με πάνω από ένα εκατομμύριο μαθητές, που αρνήθηκαν το 2012 να ακολουθήσουν τη θερινή ώρα. Σε αρκετούς δήμους της πολιτείας, ενώ επισήμως ακολουθείται το θερινό ωράριο, στην πράξη παραβλέπεται, λόγω της άρνησης των κατοίκων να αλλάξουν τα ρολόγια τους, κάνοντας χρήση του δικαιώματος αυτοκαθορισμού σύμφωνα με τα ήθη και τα έθιμά τους. Στα χωριά, από την άλλη πλευρά, ζήτημα αλλαγής στο θερινό ωράριο δεν υπάρχει. Εκεί ακολουθείται η «ώρα του Θεού», όπως την ονομάζουν.

«Οι πρωτευουσιάνοι βλέπουν την ώρα για να ξεκινήσουν τη μέρα τους, εμείς βλέπουμε τον ήλιο. Τα σχολεία και οι δουλειές μας αρχίζουν με το λάλημα του κόκορα», μου εξηγούσε ένας φίλος στην Οαχάκα. Οι κοινότητες αντίστασης σε όλο το Μεξικό είναι πεπεισμένες ότι η αλλαγή της ώρας δεν έχει άλλο στόχο από την πειθάρχηση του χρόνου «των από κάτω», προς όφελος των επιχειρηματιών. Σε αυτό το χορό μπήκε και ο κεντροαριστερός υποψήφιος Αντρές Μανουέλ Λόπες Ομπραδόρ στις εκλογές του 2012, όταν, σε μια απόπειρα διεύρυνσης της λαϊκής του βάσης, δεσμεύτηκε προεκλογικά να επανεξετάσει το ζήτημα του θερινού ωραρίου.

Η αλλαγή των δειχτών του ρολογιού κατά τους θερινούς μήνες αποσκοπεί στην εξοικονόμηση ενεργειακών πόρων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, ή τουλάχιστον έτσι μας λένε. Χρησιμοποιήθηκε κατά τους δύο παγκόσμιους πολέμους, αλλά επεκτάθηκε αργότερα, μετά την πετρελαϊκή κρίση του 1973. Ωστόσο, εκτός από τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τις ΗΠΑ (όχι σε όλες τις πολιτείες) και τον Καναδά, λιγότερες από 20 χώρες σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν το μέτρο του θερινού ωραρίου.

Πρόσφατα στην Αίγυπτο, τον Απρίλη του 2011, η προσωρινή στρατιωτική κυβέρνηση που ανέλαβε μετά την εξέγερση στη χώρα, ενδεχομένως σε μια προσπάθεια ενίσχυσης της δημοφιλίας της, κατάργησε το μέτρο, ύστερα από μια δημοσκόπηση που έδειχνε ότι το 79 τοις εκατό των ερωτηθέντων ήταν αρνητικοί στην αλλαγή της ώρας, αλλά και μια κρατική έρευνα που κατέληγε ότι η πραγματική εξοικονόμηση ενέργειας ήταν μηδαμινή. Η εμπειρία των Αιγυπτίων το 2010 ίσως ήταν καθοριστική σε αυτή την εξέλιξη. Εκείνη τη χρονιά το Ραμαζάνι έπεσε τον Αύγουστο και οι κάτοικοι της χώρας αναγκάστηκαν να αλλάξουν τα ρολόγια τους τέσσερις φορές (στην αρχή του θερινού ωραρίου, στην αρχή του Ραμαζανιού, στο τέλος του Ραμαζανιού και στο τέλος του θερινού ωραρίου), καθώς οι προσευχές του ιερού μήνα καθορίζονται με βάση την ανατολή και τη δύση του ήλιου. Ίσως η πρακτική της προσευχής να ερμηνεύει το γεγονός ότι οι περισσότερες αραβικές χώρες δεν χρησιμοποιούν το μέτρο της αλλαγής της ώρας.

Από την άλλη πλευρά, το 2011 επίσης, η Ρωσία, η Λευκορωσία, η Αρμενία και η Ιορδανία (2012) κατάργησαν την αλλαγή της ώρας, παραμένοντας ωστόσο στο θερινό ωράριο για όλο το χρόνο, παρά τις εσωτερικές αντιδράσεις.

Το μέτρο εξοικονομεί μία ώρα ηλεκτρικής ενέργειας τα απογεύματα της θερινής περιόδου και έχει χρησιμοποιηθεί σε αρκετές χώρες του πλανήτη σε περιόδους μεγάλων φυσικών καταστροφών ή ενεργειακών κρίσεων, θεωρούμενο ωστόσο ως ακραίο αντιλαϊκό μέτρο. Μια δημοσιευμένη συζήτηση διάφορων φορέων στις ΗΠΑ το 2001 δείχνει πως ίσως το μέτρο να ήταν αποτελεσματικό σε προγενέστερες εποχές, αλλά πλέον η μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας στα νοικοκυριά και τις υπηρεσίες δεν εξαρτάται από το φως, αλλά από τις κλιματικές συνθήκες (κλιματιστικά). Τα στοιχεία έδειχναν ότι η ουσιαστική εξοικονόμηση καυσίμων για ηλεκτρική ενέργεια από το μέτρο δεν ξεπερνούσε το 1-2 τοις εκατό της συνολικής κατανάλωσης στις χρονιές που χρησιμοποιήθηκε το θερινό ωράριο κατά τη δεκαετία του 1970, ενώ πιο πρόσφατες έρευνες δείχνουν πολύ χαμηλότερα ποσοστά (η συζήτηση γινόταν και για εξέταση του ενδεχομένου μετακίνησης των δειχτών του ρολογιού κατά δύο ώρες μπροστά στη διάρκεια του καλοκαιριού!).

Στην ίδια έρευνα, προσμετρούνται κάποια άλλα πλεονεκτήματα από την υιοθέτηση του μέτρου, όπως η συνειδητοποίηση του πληθυσμού στην αναγκαιότητα εξοικονόμησης ενέργειας. Επίσης, παρουσιάζει στοιχεία για μείωση της εγκληματικότητας και των αυτοκινητικών ατυχημάτων τα απογεύματα στις περιοχές που ακολουθείται η θερινή ώρα, αν και οι κάτοικοι σε σχετικές σφυγμομετρήσεις εκφράζουν φόβους για αύξηση των ατυχημάτων με θύματα μαθητές που μεταβαίνουν το πρωί στο σχολείο σε ώρες μειωμένης ορατότητας. Σε κάποιες πολιτείες, η ψήφος υπέρ της θερινής ώρας ενθαρρύνθηκε από την πίεση αλυσίδων εστιατορίων και εμπορικών επιχειρήσεων που παρατήρησαν αύξηση των κερδών τους λόγω της παράτασης της ηλιοφάνειας. Χαρακτηριστικά, η Ένωση Θερινού Ωραρίου που υποστήριζε την επέκταση του μέτρου για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα αποτελούνταν αποκλειστικά από ιδιοκτήτες τέτοιων επιχειρήσεων.  Άλλες έρευνες παρουσιάζουν ως ωφελημένη και τη βιομηχανία του αθλητισμού, καθώς η επέκταση της μέρας δίνει μεγαλύτερα χρονικά περιθώρια στα αθλήματα ανοιχτού χώρου.

Οι σκεπτικιστές μιλούν για μέτρο κοινωνικής πειθάρχησης που εξαναγκάζει τους εργαζόμενους να ξυπνούν μία ώρα νωρίτερα και να μην τεμπελιάζουν στα κρεβάτια τους ενώ ο ήλιος έχει ανατείλει για τα καλά. Οι υποψίες ενισχύονται από την ανυπαρξία ερευνών που να δείχνουν ουσιαστική διαφορά στην εξοικονόμηση ενέργειας, τονίζοντας παράλληλα παράπλευρα πλεονεκτήματα ηθικιστικού χαρακτήρα, όπως η μείωση της εγκληματικότητας, στοιχείο που επίσης δεν μπορεί να αποδειχτεί με βεβαιότητα. Από την άλλη πλευρά, κάποιες έρευνες δείχνουν ότι τα παιδιά και οι ηλικιωμένοι παρουσιάζουν διαταραχές στον ύπνο κατά το πρώτο διάστημα εφαρμογής του θερινού ωραρίου. Αλλαγές στη διάθεση και ενδείξεις κούρασης μπορεί να παρουσιάσουν και οι υπόλοιπες ηλικιακές ομάδες, καθώς το εσωτερικό ρολόι απορυθμίζεται με την αλλαγή της ώρας.

Πειθάρχηση του χρόνου και των σωμάτων μας λοιπόν στη σοφή και πολιτισμένη Δύση, και με αυτόν τον τρόπο… και φέτος.

Advertisements
Published in: on Απρίλιος 12, 2013 at 17:35  Σχολιάστε  
Tags:

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2013/04/12/%cf%84%ce%bf-debate-%ce%b3%ce%b9%ce%b1-%cf%84%ce%b7%ce%bd-%ce%b1%ce%bb%ce%bb%ce%b1%ce%b3%ce%ae-%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%8e%cf%81%ce%b1%cf%82/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: