στο καρακόλ του Οβεντίκ: διδάγματα από τους ζαπατίστας

Ήταν η δεύτερη φορά που βρισκόμουν έξω από την πύλη του Καρακόλ ΙΙ «Καρδιά των ζαπατίστας απέναντι στον κόσμο». Την πρώτη, πριν 1,5  περίπου χρόνο, ήταν για να περάσω μια καταπληκτική βδομάδα κάνοντας μαθήματα ισπανικών στη σχολή γλωσσών που στηρίζει το αυτόνομο γυμνάσιο (εδώ το σχετικό ποστ). Αυτή τη φορά ήρθα να ζητήσω άδεια για να πάω ως παρατηρήτρια ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε μια κοινότητα (εδώ μέρος της εμπειρίας), σταλμένη από το Κέντρο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων «Φράι Μπαρτολομέ δε λας Κάσας» (FrayBa).

Το FrayBa ιδρύθηκε από τον επίσκοπο της Τσιάπας Σαμουήλ Ρουΐς Γκαρσία (εδώ το ποστ από την κηδεία του, πέρσι τον Απρίλη) το 1989, πριν δηλαδή τη ζαπατιστική εξέγερση (1994). Με τη στρατιωτικοποίηση της περιοχής που ακολούθησε την εξέγερση και τις επιθέσεις σε αγροτικές κοινότητες, ζαπατιστικές και φιλικά προσκείμενες, το FrayBa αποφάσισε από κοινού με τις κοινότητες να στέλνει παρατηρητές ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα μέρη που το ζητούσαν. Έτσι μπορούσε να έχει συνεχή και καθημερινή παρουσία σε περιοχές έντασης, που επιπλέον δεν μπορούν να επικοινωνούν εύκολα με το κέντρο για να καταγγείλουν κάποια επίθεση σε βάρος τους. Ως παρατηρήτρια λοιπόν βρέθηκα για άλλη μια φορά έξω από την πύλη του Οβεντίκ, με το στομάχι ανακατεμένο μετά την τρελή πορεία στα βουνά της Τσιάπας.

Στην είσοδο υπάρχει μια μπάρα και δυο φυλάκια δεξιά κι αριστερά, στα οποία βρίσκονται άτομα που έκαναν βάρδια στην πύλη, με τα πρόσωπα καλυμμένα, που συνήθως έχουν και κάποια άλλη αρμοδιότητα στο καρακόλ για κάποιο συγκεκριμένο διάστημα. Για παράδειγμα, μπορεί να είναι στη βάρδια κάποια από τις γυναίκες των συνεταιρισμών που αντιπροσωπεύονται μέσα στο καρακόλ κι ήρθε για μια βδομάδα να αναλάβει το πόστο της στο μαγαζάκι του συνεταιρισμού, ή κάποιο άτομο από τους αυτόνομους δήμους που έρχονται επίσης κυλιόμενα. Αυτό που χρειαζόμασταν εμείς, έχοντας στα χέρια το χαρτί του FrayBa, ήταν να πάρουμε την εξουσιοδότηση από το Συμβούλιο Καλής Διακυβέρνησης για να φύγουμε για την κοινότητα. «Πείτε τους ότι θέλετε μόνο αυτό», μας είχε πει η Ρ. από το FrayBa, «γιατί αν έχει πολλή δουλειά το Συμβούλιο μπορεί να σας πουν να φύγετε και να επιστρέψετε την επομένη».

Ήξερα ότι από τα Συμβούλια Καλής Διακυβέρνησης περνάνε καθημερινά πολλά ζητήματα. Δεν είχα ωστόσο συνειδητοποιήσει ότι μιλάμε για την κυβέρνηση μιας αυτόνομης περιοχής. Πηγαίνοντας στην κοινότητα θα μάθαινα ότι εκδίδουν άδειες οδήγησης, διαζύγια (συμπεριλαμβανομένου ποιος παίρνει τα παιδιά και τον καθορισμό της διατροφής) κλπ.

Τα δύο άτομα που βρίσκονταν στην πύλη πήγαν να φωνάξουν άτομα από την ομάδα περιφρούρησης, το σπιτάκι της οποίας βρίσκεται λίγο πιο κάτω. Μετά από λίγο, ήρθαν δυο άτομα με τα πρόσωπα καλυμμένα, που μας ρώτησαν τι θέλαμε. Τους επαναλάβαμε, κι εκείνοι πήγαν να μιλήσουν με το Συμβούλιο.

Στο μεταξύ παρατηρούσαμε τις προσπάθειες τεσσάρων αντρών με ένα φορτηγάκι, του οποίου η μπροστινή ρόδα είχε πέσει από την άσφαλτο ακριβώς πάνω από το καρακόλ (το οποίο βρίσκεται κάτω από το δρόμο, σε μια πλαγιά). Μιλώντας σε ιθαγενική γλώσσα, κάνοντας αστεία και συζητώντας πιθανές λύσεις προσπαθούσαν όλοι μαζί να ανεβάσουν το φορτηγάκι στο δρόμο. «Δέκα κεφάλια σκέφτονται καλύτερα από ένα», λέει μια ιθαγενική παροιμία, διαφοροποιώντας τους ιθαγενείς από τη λευκή (ευρωπαϊκή;) ξερολίαση.

Μετά από 20 περίπου λεπτά, επέστρεψαν οι δύο με μια φόρμα για να τη συμπληρώσουν: για ποιο λόγο ερχόμασταν, τα ονόματά μας, κλπ. Όπως και την προηγούμενη φορά που βρέθηκα έξω από την πύλη, αυτός που μάθαινε τη διαδικασία ήταν αυτός που κρατούσε τη φόρμα (= μαθαίνω κάνοντας κάτι και αν χρειαστεί μου δείχνει αυτός που το έχει ξανακάνει). Αυτό σήμαινε ότι η συμπλήρωση της φόρμας με τέσσερα αλλοδαπά ονόματα (τόσοι ήμασταν) μάς πήρε γύρω στα 20 λεπτά με μισή ώρα. Αλλά αυτό που είχε σημασία δεν ήταν η αποτελεσματικότητα, ούτε η ταχύτητα: ήταν να περάσει ένας ακόμη σύντροφος από αυτή τη διαδικασία και για να το κάνει έπρεπε να πάρει το χρόνο του, όσος κι αν ήταν αυτός. Και φυσικά, δεν τους ενδιέφερε καθόλου μα καθόλου τι γνώμη θα σχηματίζαμε για το κίνημα βλέποντάς το να πηγαίνει τόσο μα τόσο αργά, όπως παραδείγματος χάρη θα συνέβαινε με κάθε οργάνωση που φροντίζει για το καλό της πρόσωπο βάζοντας ικανά (και ευπαρουσίαστα;) άτομα στις νευραλγικές θέσεις επαφής με το κοινό. Το πώς λειτουργούν οι κοινότητες, ακόμη και το καρακόλ που είναι υπεύθυνο για τις σχέσεις με τον έξω κόσμο, είναι εσωτερικό ζήτημα του κινήματος και υπακούει στις ανάγκες του.

Αφότου  συμπλήρωσαν αργά αργά τα ονόματα, κάνοντάς μας δυο τρεις φορές την ίδια ερώτηση, ξανάφυγαν για να ξαναπάνε στο Συμβούλιο. Ξανακάτσαμε στο νοτισμένο από την υγρασία πεζουλάκι, ενώ μέσα στην ομίχλη συνεχίζαμε να παρακολουθούμε τις χαρωπές προσπάθειες των τεσσάρων αντρών διαφόρων ηλικιών να ανεβάσουν τη ρόδα στο δρόμο. Μετά από κανα μισάωρο, ξανάρθαν οι δυο κουκουλοφόροι και μας είπαν να περάσουμε στο καρακόλ για να μιλήσουμε με το Συμβούλιο (στο μεταξύ, το φορτηγάκι είχε φύγει).

Έξω από το σπιτάκι του Συμβουλίου ήταν κι άλλα άτομα που περίμεναν. Δεν καταλάβαμε τι ζήτημα είχαν, καθώς μιλούσαν σε ιθαγενική γλώσσα (θαρρώ πως ήταν τσοτσίλ. Η γλώσσα αυτή έχει διάφορους ήχους που δεν υπάρχουν σε ευρωπαϊκές γλώσσες). Μετά από λίγο μας επέτρεψαν να περάσουμε.

Στην έδρα του Συμβουλίου βρίσκονταν δυο άντρες και μια γυναίκα με καλυμμένα πρόσωπα.Μια ακόμ κοπελιά καθόταν σ’ ένα πάγκο στο πλάι. Μπροστά στην έδρα ήταν δυο πάγκοι, και καθίσαμε στον ένα, αφού κάναμε χειραψία με κάθε έναν από τους παρευρισκόμενους, όπως συνηθίζεται στο Μεξικό. Ο άντρας που ήταν στη μέση, διάβασε το χαρτί από το κέντρο ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εμείς ήμασταν τρεις άντρες κι εγώ, με γυναικείο όνομα που υπάρχει και στα ισπανικά. «Ποια είναι η τάδε», ρώτησε ο σύντροφος λέγοντας το όνομά μου. Σαστισμένη σήκωσα το χέρι, εκφράζοντας την απορία ότι αφού το όνομά μου ήταν γυναικείο, από τους τέσσερις μόνο εγώ θα μπορούσα να το έχω! «Ναι, φυσικά», είπε ο σύντροφος και συνέχισε διαβάζοντας τον προορισμό μας.

Για πόσο χρόνο θέλαμε να πάμε; Για μια βδομάδα. Το παλικάρι που ήταν δίπλα μου είπε πως εκείνος ήθελε να πάει για έξι μέρες, δηλαδή να φύγει μια μέρα νωρίτερα. Ο σύντροφος μπλόκαρε: δηλαδή οι υπόλοιποι για οχτώ μέρες (Τετάρτη με Τετάρτη) και το παλικάρι για εφτά. Θαρρώ πως το συζητούσαμε γύρω στα 20 λεπτά. Η γυναίκα που ήταν δίπλα στον άντρα που θα συμπλήρωνε τη φόρμα της εξουσιοδότησης τού έδειχνε χαμογελώντας πώς να τη συμπληρώσει (ο άνθρωπος είχε μπλοκάρει τελείως). Μιλάμε για μια φόρμα που ήταν το ένα τρίτο μιας κόλλας Α4, στο οποίο έπρεπε να  συμπληρώσει μόνο τα ονόματά μας, τον προορισμό και τις ημερομηνίες. Σε καμία περίπτωση η γυναίκα δεν σκέφτηκε να του πάρει το στυλό απ’ τα χέρια για να του δείξει πώς να το κάνει. Οι υπόλοιποι ήταν πολύ σοβαροί, κι ο σύντροφος που όφειλε να φέρει σε πέρας τη διαδικασία δεν αγχώθηκε καθόλου: δεν υπήρχε περίπτωση να μην το κάνει. Απλά θα έπαιρνε όσο χρόνο χρειαζόταν, και οι υπόλοιποι, που είχαν περάσει κι εκείνοι από την ίδια διαδικασία εκμάθησης, του τον έδιναν, χωρίς να νοιάζονται καθόλου τι γνώμη μπορεί να σχηματίζαμε εμείς για όλο αυτό (κι επειδή οι Ευρωπαίοι -ξερνάω τον ευρωπαϊκό πολιτισμό- έχουμε το ταλέντο να βλέπουμε ένα πράγμα και να καταλαβαίνουμε τα πάντα, η γνώμη που θα σχηματίζαμε θα αφορούσε το κίνημα στο σύνολό του: αργό, ανοργάνωτο, στελεχωμένο από άσχετους, για να μην πω χαζούς).

Επειδή παραμεγάλωσε αυτό το ποστ, θα πω καταληκτικά ότι το να πάρουμε την εξουσιοδότηση μάς πήρε συνολικά δυο ώρες. Δυο ώρες που έδειξαν σε εμάς τους δούλους της αποτελεσματικότητας και της ταχύτητας ένα πολύ μικρό κομματάκι της καθημερινότητας ενός οριζόντιου και συμμετοχικού κινήματος, όπου ο χρόνος είναι όσος χρειάζεται…

Ένα καρακόλ (=σαλιγκάρι) σε τοιχογραφία έξω από το καρακόλ του Οβεντίκ: «Αργά αλλά προχωράω» (φωτογραφία του Κ.)

Advertisements

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2012/06/11/%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%b1%cf%81%ce%b1%ce%ba%cf%8c%ce%bb-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bf%ce%b2%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%ba-%ce%b4%ce%b9%ce%b4%ce%ac%ce%b3%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b1-%ce%b1%cf%80%cf%8c/trackback/

RSS feed for comments on this post.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: