η τέχνη της μπαρούτης στο Μεξικό: το κάψιμο του Ιούδα και άλλα συναφή

Μια διαφορετική παράδοση μπαρούτης που μετέτρεψε ό,τι η Ευρώπη χρησιμοποιήσε για να αφαιρεί ζωές σε πραγματική τέχνη με τη βοήθεια πρακτικών αλλά περίπλοκων μαθηματικών υπολογισμών. Το κάψιμο του Ιούδα, όπως και τα «κάστρα» που καίγονται σε διάφορες χριστιανικές γιορτές στο Μεξικό, είναι εφευρετικότατα και εντυπωσιακότατα.

Ο Ιούδας είναι το κακό, ένας διαβολάκος. Τη Μεγάλη Βδομάδα (που ήταν η περασμένη βδομάδα) πουλάν Ιούδες στους δρόμους της πόλης φτιαγμένους από πεπιεσμένο χαρτί και ζωγραφισμένους στο χέρι. Με το κάψιμό τους καίγεται μαζί και το κακό, το κακό μάτι, η κακή τύχη, ξαλαφρώνεις και συνεχίζεις.

Οι «Los de Siempre» (Οι από πάντοτε), μια ομάδα με ιστορία 35 χρόνων από το χωριό Σάντα Ρόσα Xochiac, αποφάσισαν για δεύτερη χρονιά να κατεβάσουν το έθιμο στην πόλη, μπροστά στο μνημείο σοβιετικής

Ιουδάκι…

αισθητικής μνημείο, όπου αναπαύεται το χέρι του Άλμπαρο Ομπρεγόν, ήρωα της μεξικανικής επανάστασης και μετέπειτα προέδρου του Μεξικού (1920-1924). Στη γειτονιά μου δηλαδή! Ένας Ιούδας τεράστιος, από πεπιεσμένο χαρτί και ξύλινο σκελετό περίμενε το κάψιμό του. Στο πλάι ήταν ένα… Ιουδάκι

Όταν ήρθε η ώρα, ο πολύπλοκος μηχανισμός ενεργοποιήθηκε και μας άφησε άφωνους, όπως θα σας αφήσει κι εσάς!

Αφότου ανατινάχτηκε εντελώς ο Ιούδας και η ομάδα φώναξε την κραυγή της, πλησιάσαμε κάποιους που φορούσαν μπλούζες της ομάδας (ναι, είχαν και τις μπλούζες τους) για να ρωτήσουμε πού βρίσκεται το χωριό. Μετά πολλά ανεβήκαμε στο αγροτικό της οικογένειας και μετά από μισή ώρα περίπου ήμασταν στο χωριό, το οποίο βρίσκεται σε ένα λόφο στα δυτικά με πανοραμική θέα στην πόλη του Μεξικού. Όπως μας είπαν, οι περίπου 15-20 ομάδες του χωριού θα έκαιγαν Ιούδες μέχρι τα μεσάνυχτα! «Φαντάζομαι πως κάποιες φορές γίνονται και ατυχήματα ε;», ρώτησα τη μαμά της οικογένειας στο δρόμο προς το παρκαρισμένο αγροτικό που θα μας οδηγούσε στο χωριό. «Ε ναι, καμιά φορά συμβαίνει». Στην καρότσα θα παρατηρούσα ότι τα χέρια του ενός από τους τρεις γιους της ήταν καμένα.

Ιούδας στο χωριό

Στο χωριό καίγονταν Ιούδες σε διάφορα σημεία, φτιαγμένα από ομάδες που αριθμούσαν από 30 μέχρι 150 άτομα, κάθε ηλικίας. Η κατασκευή έπαιρνε ένα μήνα περίπου και οι μικρότεροι μάθαιναν από τους μεγαλύτερους.

Κάποιος που ερχόταν από την πόλη, ίσως να έκρινε τις συνθήκες ως επικίνδυνες: σε μια αλάνα πάνω από την εκκλησία, με τα καλώδια της αντίστοιχης ΔΕΗ στο ύψος σχεδόν των Ιούδων (μιας και οι κολόνες τους ήταν τοποθετημένες κάτω από τον γκρεμό που ανοιγόταν μπροστά) και δέντρα από πίσω, «ανατιναζόταν» ο ένας Ιούδας μετά τον άλλο. Τα παιδιά δεν ήταν μαζί με τους γονείς τους και φαίνονταν να κυκλοφορούν αρκετά ελεύθερα γύρω από αυτά τα τεράστια παιχνίδια που επρόκειτο να ανατιναχτούν. Ο κόσμος μοιραζόταν δεξιά και αριστερά και κάτω στο δρόμο μπροστά από τον γκρεμό (όλο το χωριό ήταν χτισμένο αμφιθεατρικά). Αλλά όταν το σκεφτείς από την πλευρά του χ

ιουδάκι στο χωριό

ωριού, ότι δηλαδή δεν υπάρχουν πολλά χωριά (υπάρχει κάποιο άραγε;) που να έχουν αποστειρωμένες πλατείες όπως αυτές των πόλεων (ελλείψει ίσως και χώρου και σχεδιασμού) δεν είναι κάτι άξιο εντυπωσιασμού. Και φυσικά μπορείς να προφυλαχτείς από ένα έθιμο που έχεις γνωρίσει από μωρό.

Αυτή η καταπλητική και εντυπωσιακή παράδοση, η ειρηνική τέχνη της μπαρούτης, βρίσκει ίσως την καλύτερή της έκφραση στα «κάστρα». Στα χωριά όπου υπάρχει παράδοση, τα έξοδά τους αναλαμβάνουν συγκεκριμένες οικογένειες που εκτελούν χρέη «τελετάρχη» (mayordomo), οι οποίες επίσης αναλαμβάνουν τον στολισμό της εκκλησίας ή άλλα καθήκοντα, όπως προσφορά φαγητού κλπ., που της δίνουν ιδιαίτερο κύρος στην κοινότητα. Πλέον αρκετές πόλεις κάνουν διαγωνισμούς που διοργανώνουν οι δήμοι. Η ποικιλία και η εφευρετικότητα των κάστρων είναι ανυπολόγιστη. Ακολουθούν σύντομα βίντεο, αλλά συνήθως μια πλήρης καύση διαρκεί γύρω στα 10 λεπτά (όσοι ενδιαφέρονται να… εμβαθύνουν, ας ρίξουν μια ματιά εδώ).

Τα πιο παραδοσιακά μάλλον έχουν την παρακάτω μορφή, και καίγονται κομμάτι κομμάτι (δυστυχώς το βίντεο έχει μόνο αρχικό μέρος):

Και μετά… περνάμε σε πραγματικά έργα τέχνης…

… την τέχνη της μπαρούτης!

Καλή ανάσταση!

(η μοναδική χριστιανική ευχή που μ’ αρέσει)

Advertisements
Published in: on Απρίλιος 12, 2012 at 01:03  3 Σχόλια  

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2012/04/12/%ce%b7-%cf%84%ce%ad%cf%87%ce%bd%ce%b7-%cf%84%ce%b7%cf%82-%ce%bc%cf%80%ce%b1%cf%81%ce%bf%cf%8d%cf%84%ce%b7%cf%82-%cf%83%cf%84%ce%bf-%ce%bc%ce%b5%ce%be%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%cf%84%ce%bf-%ce%ba%ce%ac%cf%88/trackback/

RSS feed for comments on this post.

3 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. To καψιμο του Ιουδα, (η’ καψιμο του Οβριου η’ καψιμο του Αραπη οπως ειναι γνωστο στην Ελλαδα), ειναι ενα εθιμο που διαχρονικα υπηρξε μια αριστη ευκαιρια για τακτικα πογκρομ, εμπρησμους και αλλα ωραια κατα των εβραικων συνοικιων – μπορεις να ανατρεξεις στο Διαδικτυο για σχετικες αναφορες, αλλιως ριξε μια ματια στον Καπεταν Μιχαλη του Καζαντζακη για μια πιο λογοτεχνικη αποδοση. Κανονικα δε θα σχολιαζα αλλα μου εκανε εντυπωση η αναγκη επισημανσης περι κακης Ευρωπης που χρησιμοποιησε το μπαρουτι, (βεβαια το μπαρουτι χρησιμοποιηθηκε ως οπλο πρωτα απο τους Κινεζους και αργοτερα απο τους Αραβες, οι Ευρωπαιοι το υιοθετησαν αφου πρωτα το αντιμετωπισαν στην μαχη), αλλα η απουσια αναφορας στον αντισημιτικο χαρακτηρα του εθιμου.

    • Ευχαριστώ για την επισήμανση Abravanel και δεν αμφιβάλλω πως όντως αυτό συνέβαινε στην Ευρώπη. Θαρρώ πως στο Μεξικό ωστόσο δεν έχει αυτό το χαρακτήρα. Ξέχασα να το γράψω (θα το συμπληρώσω αργότερα) ότι οι ντόπιοι το λένε paganes («πάμε να κάνουμε τα «παγανικά»» και όχι να κάψουμε τον Ιούδα). Το γεγονός ότι το έθιμο γενικά επιβιώνει στα χωριά και όχι στις πόλεις (πλέον έχει έρθει και στις πόλεις ως τουριστική ατραξιόν) θαρρώ πως δεν οφείλεται μόνο στον απρόσωπο χαρακτήρα των πόλεων και στην απώλεια της κοινότητας, αλλά και στην διαφυγή των χωριών από την επίσημη καθολική εκκλησία που μπορούσε να περιφρουρεί καλύτερα τις πόλεις από ό,τι τα χωριά ως προς την επιβολή της ορθής χριστιανικής πρακτικής.

      Το Μεξικό είναι η πρώτη χώρα από τις λίγες που έχω ζήσει στην οποία ζει συμπαγή εβραϊκή κοινότητα. Για την ακρίβεια στη Λατινική Αμερική κατέληξαν πολλοί κυνηγημένοι εβραίοι (το παράδειγμα της Αργεντινής είναι χαρακτηριστικό). Οπότε θαρρώ πως ο αντισημιτισμός του εθίμου ίσως δεν βρίσκει εδώ την εφαρμογή του. Το έθιμο ήρθε με τους ισπανούς κατακτητές και πιθανότατα συνδυάστηκε με κάτι που ήδη υπήρχε στην ιθαγενική παράδοση. Αν ξέρεις κάτι διαφορετικό, να το συζητήσουμε!

      • Α, ξέχασα να επισημάνω ότι η μπαρούτη ήρθε εξαρχής ως όπλο στη Λατινική Αμερική από τους ευρωπαίους κατακτητές και πάλι. Εξ ου και η αναφορά…


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: