συνεταιριστικό καφενείο του Οβεντίκ, Σάβ. 23 Οκτ.

Το Καρακόλ ΙΙ «Καρδιά των Ζαπατίστας απέναντι στον Κόσμο» είναι ακριβώς αυτό που λέει το όνομά του. Όλα τα ζητήματα που χρειάζονται κάποιο συντονισμό και αφορούν τα άλλα τέσσερα καρακόλ ή τους αυτόνομους δήμους περνούν από εδώ, από το γραφείο του Συμβουλίου Καλής Διακυβέρνησης. Από εδώ επίσης περνάει και οποιοδήποτε ζήτημα σχετίζεται με το εξωτερικό. Κι επειδή από εδώ επίσης πρέπει να εγκριθεί η είσοδος για τους επισκέπτες που νομίζουν πως παν σε τουριστική ατραξιόν θα έλεγα ότι όποιος σέβεται αυτό που συμβαίνει εδώ είναι προτιμότερο να μην επισκεφτεί κάποιο καρακόλ αν δεν έχει συγκεκριμένο λόγο, και ιδίως το Οβεντίκ. Άλλωστε μια βόλτα για να δείτε τις τοιχογραφίες (που κυκλοφορούν ευρύτατα στο ίντερνετ) είναι εντελώς ασήμαντη: θα συνοδεύεστε από δύο κουκουλοφόρους (τους οποίους απασχολείτε για όση ώρα θα γυρνοβολάτε) και δεν θα μπορείτε να μιλήσετε σε κανέναν.

Έχω να πιω καφέ πάνω από πέντε μήνες. Και είναι αργάμιση, 7, 6 ή 8, γιατί αυτό το μέρος έχει τρεις διαφορετικές ώρες. Σε κάθε περίπτωση είναι αργά, και παρά το σοβαρό κίνδυνο που διατρέχω να μην κοιμηθώ απόψε δεν μπόρεσα ν’ αντισταθώ σ’ ένα φλιντζάνι ζαπατιστικού καφέ. Ανάβω ένα τσιγάρο. Υπάρχουν, λέει, κι άλλοι που καπνίζουν εδώ, αλλά δεν έχω δει κανέναν. «Γιατί το χρειαζόμαστε το τσιγάρο;». Μπροστά μου ανοιχτό ένα βιβλίο που μου σύστησε ένας από τους προωθούντες την εκπαίδευση (promotor de educación και όχι δάσκαλος):

Στο γυμνάσιο τα παιδιά ξυπνούν στις 6 το πρωί, κοιμούνται σε κοιτώνες πολλών ατόμων, τρώνε όλοι μαζί, πλένουν τα πιάτα τους και καθαρίζουν εκ περιτροπής το χώρο (τουαλέτα, αυλή, τάξεις  κλπ). Για την επόμενη βδομάδα το πρόγραμμα περιλαμβάνει και αγροτικές εργασίες στο χωράφι του σχολείου. Η φοίτηση είναι δωρεάν και η συμβολή των οικογενειών είναι 50 τοστάδας (ξερές τορτίγιες) κάθε δυο βδομάδες.

«Μαθαίνοντας να ακούμε». Η πρόσληψη/ακοή είναι ένα κεντρικό στοιχείο στην πολιτική, κοινωνική, κοινοτική φιλοσοφία των μάγιας, την οποία ενσωμάτωσε ο ζαπατισμός. «Οι λέξεις δεν γεννιούνται όταν κάποιος τις λέει, αλλά όταν κάποιος τις ακούει»…

Το πιο ζωντανό κομμάτι του καρακόλ είναι τα 100 περίπου παιδιά φοιτούν στο γυμνάσιο του Οβεντίκ, του Καρακόλ ΙΙ Καρδιά των Ζαπατίστας απέναντι στον Κόσμο. Και συναπαρτίζουν μια μικρή κοινότητα, καθώς μένουν εδώ όλα μαζί και επισκέπτονται τις οικογένειές τους

Το δημοτικό βρίσκεται έξω από τα όρια του καρακόλ. Η αξία που δίνουν οι ζαπατίστας στην παιδεία είναι τεράστια. Κάθε αυτόνομη κοινότητα διαθέτει πλέον δημοτικό.

κάθε δεύτερο Σαββατοκύριακο. Μια επικίνδυνη εξεγερμένη γενιά που μετά την τρίχρονη μαθητεία θα συνεχίσει την πορεία της  επιστρέφοντας στις ζαπατιστικές κοινότητες και στον κόσμο. Στη ζαπατιστική εξεγερμένη εκπαίδευση αυτό που μετράει είναι η διαδικασία και όχι το αποτέλεσμα. Οι προωθούντες την εκπαίδευση δεν είναι επαγγελματίες, ούτε είναι οι δάσκαλοι που ξέρουν και οι μαθητές τα παιδιά που πρέπει να μάθουν. Η τάξη είναι ένα πειραματικό εργαστήρι όπου όλοι ακούν και μαθαίνουν. Οι προωθούντες την εκπαίδευση είναι μέλη των κοινοτήτων που προσφέρουν εθελοντικά την

Ο Εμιλιάνο Ζαπάτα κυριαρχεί σε αρκετές τοιχογραφίες. Το αίτημά του για «Γη και ελευθερία» πιο επίκαιρο από ποτέ. Στην αίθουσα εκδηλώσεων του Οβεντίκ έχουν φιλοξενηθεί διάφορα καλέσματα για διεθνείς συναντήσεις. Η ενέργεια που επενδυόταν σε αυτές τις διοργανώσεις ήταν τεράστια και έχω την αίσθηση πως (καλώς) έχουν περάσει στο παρελθόν, προς λύπην φυσικά ημών των υπολοίπων που είμαστε για τα πανηγύρια.

υπηρεσία τους στην κοινότητα που τους το έχει ζητήσει. Με σεβασμό στην κουλτούρα και την παράδοση των μάγιας και σεβασμό στους μαθητές ως υποκείμενα. Όπως θα μου έλεγε ένας δάσκαλός μου αυτό είναι ένα από τα προβλήματα που έχει προκαλέσει ο καπιταλισμός: έχει μετατρέψει τα άτομα σε αντικείμενα. Ζητούμενο; Η επανυποκειμενοποίηση του κόσμου.

Είναι ενδιαφέρον πώς η αυταρχικότητα εγγράφεται στη γλώσσα. Δείχνει την ποιότητα του πολιτισμού μας. Στην πρόταση «εγώ σου μιλάω», αυτός που εκφέρει το λόγο

Το καρακόλ ΙΙ περιστοιχίζεται από τέσσερα στρατόπεδα. Από την εξέγερση των ζαπατίστας το 1994 η Τσιάπας συνιστά την πιο στρατικοποιημένη πολιτεία του Μεξικού. Σημαντική είναι η δράση και παραστρατιωτικών ομάδων που συνεργάζονται με το κράτος και επιδιώκουν την αποσταθεροποίηση των κοινοτήτων. Τα παραπάνω τιτλοφορούνται εδώ ως «πόλεμος χαμηλής έντασης».

φέρει όλο το βάρος της ενέργειας. Αυτός που ακούει εμφανίζεται ως παθητικός δέκτης και μετατρέπεται σε αντικείμενο. Στη γλώσσα των τοχολαμπάλες, μάγιας ιθαγενών της Τσιάπας, η πρόταση θα ήταν: «εγώ μιλάω, εσύ ακούς», με δύο ρήματα και δύο υποκείμενα και ισότιμη συμμετοχή και βαρύτητα στην ενέργεια. Στις δυτικές γλώσσες υπάρχουν και περιστάσεις όπου αυτός που ακούει/προσλαμβάνει εξαφανίζεται ολοσδιόλου, όπως στην περίπτωση των νόμων που συνιστούν στυγνές εντολές. O Carlos Lenkersdof

Σε ένα ενδιαφέρον άρθρο διάβαζα ότι η πρώτη εξέγερση των ζαπατίστας ίσως δεν θα έπρεπε να θεωρείται αυτή της 1ης Γενάρη 1994, αλλά του προηγούμενου χρόνου, όταν οι γυναίκες ζαπατίστας απαίτησαν να έχουν δικαίωμα λόγου στο γάμο τους και στην επιλογή συντρόφου, να αποφασίζουν πόσα παιδιά θα κάνουν, να έχουν δικαίωμα στην εργασία και στη δίκαιη αμοιβή, στην εκπαίδευση, στη συμμετοχή στις κοινοτικές και επαναστατικές διαδικασίες, στην αξιοπρεπή μεταχείριση και τη μη κακοποίηση, όλα αυτά που εξελίχθηκαν στον «Επαναστατικό Νόμο για τις Γυναίκες» (Ley Revolucionaria de Mujeres) τον οποίο υιοθέτησε ο Ζαπατιστικός Στρατός για την Εθνική Απελευθέρωση (EZLN) το 1993. Η συγκεκριμένη τοιχογραφία βρίσκεται σ’ ένα κατάστημα ρούχων έξω από τα όρια του καρακόλ το οποίο χρηματοδοτεί τις μετακινήσεις και άλλες ανάγκες των προωθούντων την υγεία (=εθελοντών στην κλινική του καρακόλ). Κάθε πρότζεκτ του καρακόλ είναι αυτόνομο και αυτοοργανωμένο. Κανένας από τους εθελοντές δεν πληρώνεται.

περιγράφει σε αυτό το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο (Μαθαίνοντας να ακούμε) μια συνέλευση των τοχολαμπάλ: οι εντεταλμένοι επικεφαλής ανακοινώνουν και η συνέλευση ακούει (για να χρησιμοποιήσω τη σύνταξή τους) το λόγο της συγκέντρωσης. Στη συνέχεια ο καθένας λέει αυτό που σκέφτεται για το τι να πράξουν. Ακολουθεί ένας ομαδικός διάλογος. Καθένας μιλά με τους διπλανούς του κι εκείνοι τον ακούν. Αλλάζουν θέσεις για να μιλήσουν και να ακούσουν τι σκέφτονται οι άλλοι. Σιγά σιγά μιλούν όλο και πιο λίγοι μέχρι ν’ απλωθεί σιωπή. Τότε κάποιος από τους συμμετέχοντες θα σηκωθεί και θα συνοψίσει αυτά που ειπώθηκαν και πρέπει να έχει καταπληκτική συνθετική ικανότητα, να έχει ακούσει και να έχει καταλάβει τι ειπώθηκε. Θα ακολουθήσει ένας ακόμη διάλογος που θα αξιολογήσει αυτά τα λόγια και θα επιδιώξει τη συναίνεση της συνέλευσης («να πείθουμε και όχι να νικάμε» είναι μια από τις έξι αρχές του ζαπατισμού, η οποία λεξικοποιείται σε ένα ενδιαφέρον λογοπαίγνιο: convencer y no vencer). H απόφαση πρέπει να είναι ομόφωνη. Αν δεν υπάρξει ομοφωνία, το ζήτημα μετατίθεται για την επόμενη συνέλευση.

Η ομίχλη έχει καλύψει τα πάντα και δεν βλέπεις στα δύο μέτρα. Μια γυναίκα με το μωρό της δεμένο στην πλάτη ήρθε ν’ αγοράσει κρεμμύδια. Συζήτησε λίγο με τον κόσμο εδώ σε τσοτσίλ, μια άλλη ιθαγενική γλώσσα της Τσιάπας. Εδώ, σε αυτήν την πολιτεία της Τσιάπας που συνιστά μια από τις πιο φτωχές του Μεξικού, οι ιθαγενείς διατήρησαν τη γλώσσα, την κοσμοθεώρηση και τα έθιμά τους σε απίστευτες συνθήκες κατοχής για πάνω από 500 χρόνια, από την κατάκτηση της Αμερικής μέχρι σήμερα (βλ. προηγούμενο ποστ). Αυτό υποδηλώνει και η ενδιαφέρουσα απάντηση που έδωσε ο υποδιοικητής Μάρκος όταν τον ρώτησαν πόσο χρονών είναι: «είμαι 518 ετών». Και τελικά οι ιθαγενείς νίκησαν, σ’ έναν αγώνα που μοιάζει μ’ εκείνον μεταξύ της σπάθας και του νερού σ’ ένα παραμύθι που λέει ο Σουπ (υποδιοικητής Μάρκος) στα υψίπεδα του νοτιοανατολικού Μεξικού. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία…

Το διεστραμμένο μυαλό μου, γαλουχημένο σ’ ένα διεστραμμένο πολιτισμό, τόσο διεστραμμένο ώστε να αυτοεξιδανικεύεται, τα κουφά μου αυτιά, τα μυωπικά μου μάτια προσπαθούν… Θα προλάβω να κάνω κανα βήμα πριν φύγω;

Υ.Γ. Η εμπειρία μου στο Οβεντίκ οφείλεται στη μαθητεία στο Κέντρο Γλωσσών που διαθέτει το γυμνάσιο ως μέρος του τρόπου αυτοχρηματοδότησής του.

Καθένας από τους τέσσερις αυτόνομους δήμους της περιφέρειας του καρακόλ ΙΙ έχει ένα σπιτάκι εδώ όπου στέλνει ανά βδομάδα την αντιπροσωπεία του. Η συγκεκριμένη τοιχογραφία βρίσκεται στο γραφείο του αυτόνομου δήμου Magdalena de la Paz (Μαγδαληνή της Ειρήνης). Σύμφωνα με έναν ιθαγενικό μύθο, οι αληθινοί άνθρωποι προέρχονται από το καλαμπόκι.

(Όλες οι τοιχογραφίες του ποστ είναι από το χέρι του Γκουστάβο Τσάβες, αν και δεν φέρουν όλες υπογραφή. Οι φωτογραφίες έχουν τραβηχτεί με τη φωτογραφική του Κ.)

Υ.Γ. Το ποστ δημοσιεύεται με την άδεια των προωθούντων της εκπαίδευσης του σχολείου του Οβεντίκ που με χαρά θα δεχτούν κόσμο από Ελλάδα…

Advertisements

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2010/10/24/%cf%83%cf%85%ce%bd%ce%b5%cf%84%ce%b1%ce%b9%cf%81%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%cf%8c-%ce%ba%ce%b1%cf%86%ce%b5%ce%bd%ce%b5%ce%af%ce%bf-%cf%84%ce%bf%cf%85-%ce%bf%ce%b2%ce%b5%ce%bd%cf%84%ce%af%ce%ba/trackback/

RSS feed for comments on this post.

9 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. Και δουλεύει αυτό το σύστημα, λες, ε; Μου θυμίζει ένα μυθιστόρημα της ΛεΓκεν.

    Αλλά πες μας και τι είναι το καρακόλ! Εμένα μου θυμίζει το καρακόλι της αστυνομίας και μπερδευόμουν σε όλο το ποστ 🙂

    • Δουλεύει ακριβώς επειδή δεν έχει γίνει σύστημα. Είναι κάτι εξελισσόμενο και πειραματικό που διαμορφώνεται από όσους το απαρτίζουν (αν αναφέρεσαι στα καρακόλ, γιατί αν αναφέρεσαι στους τοχολαμπάλες φαντάζομαι ότι είναι μέρος της παράδοσης των κοινοτήτων τους, οπότε είναι κάτι πιο σταθεροποιημένο).

      «Καρακόλ» είναι το όνομα που έχει δοθεί σε αυτόν τον τύπο διοίκησης που γεννήθηκε το 2003. Υπάρχουν πέντε καρακόλ που αποτελούν το κέντρο ευρύτερων περιφερειών. Σε κάθε καρακόλ υπάρχει το «Συμβούλιο Καλής Διακυβέρνησης» και εκπροσώπηση από τους αυτόνομους δήμους της περιοχής. Το καρακόλ ΙΙ (του Οβεντίκ) έχει το γενικό συντονισμό και την αρμοδιότητας επικοινωνίας με τον έξω κόσμο. «Καρακόλ» σημαίνει «σαλιγκάρι», σύμβολο των Μάγιας, καθώς περπατά αργά αλλά σταθερά.

      «Οβεντίκ» είναι το όνομα της κοινότητας που προϋπήρχε του καρακόλ, του οποίου η ονομασία είναι «Καρδιά των ζαπατίστας απέναντι στον κόσμο». «Όβεν» είναι ένα είδος αβοκάντο.

  2. Διάβασα με ενδιαφέρον το post και με νοσταλγία μπορώ να πω… Είχα βρεθεί στο Oventic σχετικά πρόσφατα, μόνος μου (ξεκάρφωτος μπορώ να πω) και μου είχε κάνει εξαιρετική εντύπωση ο τρόπος που μου φέρθηκαν εκεί. Αφού έλεγξαν τα χαρτιά μου, μου μίλησαν αρκετή ώρα για το κίνημά τους και με άφησαν να κάνω βόλτες ελεύθερος στο χωριό με μόνη προϋπόθεση να μην βγάλω φωτογραφίες ανθρώπους χωρίς κουκούλα ή πινακίδες αυτοκινήτων.
    Η απλότητα και η αμεσότητά τους με είχε αφήσει άναυδο, όπως και η εμπιστοσύνη τους…
    Και ναί, μου θύμισε τον «αναρχικό των δύο κόσμων» που φαντάζομαι εννοεί ο δύτης στο πιο πάνω σχόλιο…

    • (ναι, αυτό εννοούσα)

      • Καλώς όρισες Robopsychologist!

        Η υποδοχή που έλαβες αποτελεί μάλλον εξαίρεση παρά κανόνα. Συνήθως οι επισκέπτες κάνουν τη βόλτα τους με συνοδεία και χωρίς πολλές κουβέντες. Δεδομένου όμως ότι τα άτομα στη φύλαξη αλλάζουν κάθε βδομάδα, εξαρτάται από τον κόσμο που θα πετύχεις! Δεν είχα ανάλογη εμπειρία, οπότε δεν ξέρω…

  3. γεια σου φίλε, πολύ καλό άρθρο.
    σχεδιάζω να βρεθώ στο Οβεντικ τους επόμενους μήνες για μαθήματα γλώσσας. ήθελα να σε ρωτήσω πως έκανες την «εγγραφή» σου; φτάνοντας εκεί, ή νωρίτερα μέσω κάποιου σχετιζόμενου οργανισμού;
    ευχαριστώ προκαταβολικά!

    • Σου στέλνω mail με λεπτομέρειες και επαφές. Να ‘σαι καλά!

  4. ευχαριστω πολύ (και απολογούμαι για το …αρσενικό γένος του χαιρετισμού)
    περιμένω το email!
    καλή συνέχεια!

  5. […] στη σχολή γλωσσών που στηρίζει το αυτόνομο γυμνάσιο (εδώ το σχετικό ποστ). Αυτή τη φορά ήρθα να ζητήσω άδεια για να πάω ως […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: