τελετουργίες σε ένα χωριό ιθαγενών της Τσιάπας

Ο Λόνλυ Πλάνετ με είχε προϊδεάσει ότι στο χωριό Σαν Χουάν Τσαμούλα, 10 χλμ. βορειοδυτικά του Σαν Κριστόμπαλ, οι κάτοικοι που ανήκουν στους Τσοτσίλ (υποομάδα των Μάγιας), συνεχίζουν να εφαρμόζουν κάποιες «μοναδικές» θρησκευτικές τελετουργίες. Ξεκινήσαμε με μια χίπισσα σαραντάρα Αυστραλέζα για το παζάρι της Κυριακής και όταν φτάσαμε μάθαμε πως σήμερα είναι η γιορτή της Αγίας Ρόζα της Λίμα που την πιστεύουν πολύ οι ιθαγενείς. Οπότε γίναμε μάρτυρες πολύ ενδιαφερουσών τελευτουργιών.

Οι Τσοτσίλ είναι ενδιαφέροντες από μόνοι τους. Οι άντρες φορούν πουκάμισο, παντελόνι λίγο κάτω από το γόνατο και από πάνω μια μαύρη προβιά με μανίκια, ή μακρύ παντελόνι κι ένα σκληρό πόντσο με φυτικά σχέδια σε αποχρώσεις του γαλάζιου και του μωβ. Οι γυναίκες φορούν πουκάμισο με κοντά μανίκια, μια τρέσα πάνω από το στήθος από την οποία ξεκινούν πιέτες και μπορεί να έχει διαφορετικά κομμάτια υφάσματος, και για φούστα μια μαύρη προβιά που πρέπει να είναι ένα απλό ορθογώνιο κομμάτι που το σφίγγουν στη μέση με φαρδιά κεντητή ζώνη διαφόρων χρωμάτων. Από πάνω μπορούν να φορούν το ίδιο κεντητό μπόντσο με τους άντρες. Τα μαλλιά τους είναι μακριά με χωρίστρα στη μέση, δυο πλεξίδες που καταλήγουν σε μία ή που ενώνονται με κορδέλες πλεγμένες μέσα στις πλεξίδες (προφανώς για να μην πέφτουν μπροστά όταν κάνουν δουλειές).

Το παζάρι ήταν γεμάτο υφάσματα και χρώμα, όλα χειροποίητα και σε πολύ καλές τιμές. Δεν έλειπαν και τα κινέζικα, αλλά φαινόταν ο κόσμος να μην τα προτιμά.

Η καθολική εκκλησία ήταν αφιερωμένη στον Άγιο Ιωάννη το Βαπτιστή, τον οποίο στην Τσαμούλα τον πιστεύουν

Η εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στην Τσαμούλα από το flickr. Φαίνεται στο πλάι δεξιά ο χώρος όπου έπαιζε η μπάντα (δεξί κλικ=> αντιγραφή τοποθεσίας δεσμού για να μεταβείτε στο φωτογράφο).

παραπάνω κι απ’ το Χριστό. Κάτω απ’ το καμπαναριό οι χρονολογίες τοποθετούσαν την εκκλησία πίσω στο δεκατοέκτο αιώνα (1522 και 1524). Για τις ανάγκες της ημέρας στο ημικυκλικό υπέρθυρο είχε γραφτεί με άσπρα γαρίφαλα: Viva Santa Rosa de Lima και απο κάτω Viva San Juan (Άγιος Ιωάννης). Το ενδιαφέρον όμως δεν ήταν το έξω, αλλά το μέσα, όπου φαινόταν να συνδυάζονται αρμονικά οι τελετές των ιθαγενών με τη λατρεία ενός χριστιανού αγίου σε μια καθολική εκκλησία. Βγάλαμε ένα εισιτήριο από το γραφείο τουρισμού, στο οποίο αναγραφόταν ότι απαγορεύονται οι φωτογραφίσεις στο εσωτερικό του ναού καθώς και οποιασδήποτε τελετουργίας, και μπήκαμε.

Η εκκλησία, μια απλή μονόκλιτη βασιλική, δεν είχε καθίσματα ή πάγκους. Το πάτωμα ήταν καλυμμένο με πευκοβελόνες και στους τοίχους είχε δεσμίδες με φοινικόφυλλα. Στους πλαϊνούς τοίχους βρίσκονταν κακότεχνα αγάλματα αγίων μέσα σε προθήκες, στο τζάμι των οποίων αναγράφονταν τα ονόματά τους. Μπρστά από τις προθήκες βρίσκονταν ανθοδέσμες με λουλούδια σε βάζα (κυριαρχούσαν οι λευκές γλαδιόλες) και μπροστά από αυτά υπήρχαν μεγάλα τραπέζια γεμάτα κεριά σε ποτήρια διαφόρων μεγεθών, κάποια από τα οποία είχαν την εικόνα της Παναγίας (ή κάποιας αγίας τέλος πάντων). Από το ταβάνι κρέμονταν φαρδιά υφάσματα διαφορετικών χρωμάτων που στερεώονταν στους πλαϊνούς τοίχους, ενώ κάτω οι πιστοί κολλούσαν κεριά στο πάτωμα, αφότου καθάριζαν πρώτα το χώρο απ’ τις πευκοβελόνες. Σε ένα σημείο του ναού γυναίκες έκαιγαν θυμιατά που έβγαζαν πολύ καπνό μέσα σε μεταλλικά σκεύη σε σχήμα μεγάλων κρατήρων (σε αρχαιοελληνικά αγγεία αναφέρομαι).

Στο χώρο του ιερού ο Σαν Χουάν (Άγιος Ιωάννης) είχε την τιμητική θέση στη μέση, ενώ εκατέρωθεν βρίσκονταν τα αγάλματα του Αγίου Ματθαίου και του Άγιου Ιωάννη του Μέγιστου (??San Juan Mayor?).

Ο κόσμος προσευχόταν όρθιος ή γονατιστός, δυνατά ή μη. Όσοι προσεύχονταν δυνατά έλεγαν κάτι σαν «μπανακαταλάκαμακα» ή κάτι τέτοιο, προφανώς στη γλώσσα των ιθαγενών, αλλά όλοι το ίδιο. Κάποιοι την είχαν πέσει κάτω από ένα τραπέζι στο χώρο του ιερού και κοιμούνταν.

Η αίθουσα φωτιζόταν από δυο μεγάλα παράθυρα στο ένα πλάι και από… λάμπες φθορίου. Γενικά η ατμόσφαιρα δεν ήταν μυσταγωγική με τον τρόπο που ορίζουμε την έννοια στη Δύση, καθώς τη συνδέουμε περισσότερο με ησυχία ή με ένα συντεταγμένο τελετουργικό. Είχε αρκετή φασαρία που επιδεινωνόταν από μια μπάντα που έπαιζε απ’ έξω, σ’ ένα στεγασμένο χώρο ενωμένο με το ναό.

Όταν βγήκαμε έξω είδαμε να κατεβαίνει από το λόφο μια ομάδα αστυνομικών με την τοπική ενδυμασία: προβιά, κυρίως μαύρη, αλλά και άσπρη, με μανίκια, που έφτανε μέχρι τα γόνατα και τελείωνε με κρόσια, και ένα μακρύ ξύλινο γκλομπ που το συγκρατούσαν στο ώμο με λωρίδες δέρματος. Η ομάδα μπήκε στο δημαρχείο. Μετά κατέφθασαν οι ιερείς, όλοι ντυμένοι το ίδιο, οι περισσότεροι πεζοί και 5-6 με άλογα. Φορούσαν άσπρα κεφαλομάντηλα που κατέληγαν σε κόκκινες φούντες, άσπρα πουκάμισα και από πάνω αμάνικες προβιές που έδεναν στη μέση με φαρδιές σουέτ ζώνες, άσπρα παντελόνια μέχρι κάτω από το γόνατο και από πάνω δερμάτινα σουέτ παντελόνια λίγο πιο κοντά και πέδιλα με λωρίδες δέρματος και σόλες νομίζω από λάστιχα αυτοκινήτου. Στο λαιμό τους είχαν περασμένες κόκκινες, κίτρινες και πράσινες κορδέλες κι ένας μεγάλος σταυρός. Οι δύο ιππείς που κρατούσαν τα λάβαρα (με μια γυναίκα αγία, ίσως τη Σάντα Ρόζα, και με κάποιον άγιο που δεν θυμάμαι) φορούσαν σκληρό κόκκινο βελούδο μπόντσο με σχέδια σε κίτρινη κλωστή (και πεντάλφες ανάμεσα στ’ άλλα). Ήρθαν όλοι στο δημαρχείο, τύλιξαν τα λάβαρα, άναψαν θυμιατά και οι δύο με τα κόκκινα κάθισαν σε έναν πάγκο εκεί.

Στο μεταξύ είχαν παραταχθεί γυναίκες στο πλάι του δημαρχείου όπου υπήρχαν δυο μεγάλοι πράσινοι σταυροί. Ήταν καθισμένες κάτω, πάνω στις κνήμες τους, φορώντας την παραδοσιακή στολή και επιπλέον κουκούλα από προβιά, όλες ηλικιωμένες, ενώ πίσω τους κάθονταν απλές γυναίκες. Μπροστά τους είχαν μπουκαλάκια με πος (με σίγμα παχύ), ένα αρκετά δυνατό ντόπιο ποτό (μου έχουν πει, δεν έχω πιει) και ποτηράκια. Σε κάποια φάση ήρθαν μπροστά τους γυναίκες με παιδιά, μίλησαν και μετά οι «ιέρειες» τις κέρασαν πος.

Οι πέντε από τους ιππείς ανέβηκαν στα άλογα κι άρχισαν να διασχίζουν πάνω κάτω (2-3 φορές) και δεξιά αριστερά (2-3 φορές) την αγορά μπροστά στην εκκλησία κατευθυνόμενοι στους μεγάλους πράσινους σταυρούς που ήταν τοποθετημένοι στις άκρες των διαδρομών τους. Έπειτα κατέβηκαν και κάθισαν στο πλάι της εκκλησίας, αφότου τους καθάρισαν πρώτα οι μπάτσοι τον πάγκο. Τους έβαλαν μπροστά μπουκαλάκια με πος, ποτήρια και… (πλησιάζει το φάουλ)… κόκα κόλες (και δυο φάντες). Αφότου χτύπησα κάμποσο το κεφάλι μου βρίζοντας μέσ’ απ’ τα δόντια μου,  θα μάθαινα στη συνέχεια ότι η κόκα κόλα χρησιμοποιείται για το ρέψιμο, με το οποίο φεύγουν από μέσα σου τα δαιμόνια. Την ίδια λειτουργία είχε και το τσιγάρο που άναψαν όλοι αφότου τέλειωσαν το τελετουργικό.

Αυτό περιλάμβανε ψιθυριστές προσευχές και πολλά σταυροκοπήματα τα οποία ήταν ως εξής: με ενωμένα όλα τα δάχτυλα σταύρωναν πρώτα το μέτωπό τους, μετά ακουμπούσαν το χέρι στη μύτη και μετά στην κορυφή του στέρνου. Στη συνέχεια έπιασαν ο ένας τις κορδέλες του άλλου, ήπιαν το πος, τις κόκα κόλες (*&^(*%&$&^) και άναψαν τσιγάρο. Μετά από λίγο ξανανέβηκαν στα άλογα τα οποία τα κρατούσαν οι μπάτσοι και ξανάρχισαν τις κούρσες την αγορά.

Κάποια στιγμή έφυγαν αρκετοί αστυνομικοί και επέστρεψαν μετά από κανα μισάωρο παρατεταγμένοι, ενώ πίσω τους ακολουθούσε μια επίσης μεγάλη ομάδα αντρών με άσπρα κεφαλομάντηλα και χωρίς γκλομπ, ενώ στο τέλος τους συνόδευε μια μπάντα. Μπήκαν όλοι (εκτός απ’ τη μπάντα) στο δημαρχείο. Αυτοί με τα κεφαλομάντηλα μετά από λίγο παρατάχθηκαν μπροστά στο δημαρχείο κρατώντας μεγάλα κίτρινα κεριά και μπήκαν στην εκκλησία. Μετά από λίγο αποχώρησαν οι ιερείς με τα λάβαρά τους και σε αυτό το σημείο αποχωρήσαμε κι εμείς γιατί μας είχε κόψει λόρδα. Δεν επιτρεπόταν άλλωστε να ξαναμπούμε στην εκκλησία.

Και όλα αυτά λάμβαναν χώρα ενώ συνέχιζε να παίζει χαρωπούς σκοπούς με μικροφωνική υποστήριξη η μπάντα στο πλάι της εκκλήσίας, ενώ μια άλλη μπάντα έπαιζε παραγγελιές από τραπέζι σε τραπέζι πολύ κοντά από εκεί που έπιναν οι ιερείς τις κόκα κόλες τους και ενώ ακριβώς μπροστά τους ένας πάγκος που πουλούσε σιντί διαλαλούσε την πραμάτεια του με δυνατά μπιτάκια. Μετά από 1,5 ώρα περίπου αποχώρησαν οι κηροφόροι χωρίς τα κεριά τους που υποθέτω ότι είχαν κολλήσει στο πάτωμα της εκλησίας.

Υ.Γ. Μια κοπελιά που γνώρισα εδώ μού είπε ότι τη μέρα που είχε επισκεφτεί εκείνη το χωριό και την εκκλησία θυσίαζαν μια κότα μέσα και μάζευαν το αίμα της. Επειδή ωστόσο δεν ήθελε να είναι μια τουρίστρια που παρακολουθεί, βγήκε έξω και δεν μου είπε περισσότερα…

Φωτο από το ίντερνετ:

Εδώ με την αγορά όπου έτρεχαν οι ιερείς μπροστά στο ναό.

Εδώ λεπτομέρεια από το θύρωμα.

Εδώ το εσωτερικό χωρίς πολλούς καπνούς, κεριά και τα υφάσματα στο ταβάνι από κάποιον που δεν σεβάστηκε την επιθυμία για μη φωτογράφιση…

Εδώ οι ενδυμασίες των γυναικών.

Advertisements
Published in: on Αύγουστος 30, 2010 at 17:45  10 Σχόλια  

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2010/08/30/%cf%84%ce%b5%ce%bb%ce%b5%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%b3%ce%af%ce%b5%cf%82-%cf%83%ce%b5-%ce%ad%ce%bd%ce%b1-%cf%87%cf%89%cf%81%ce%b9%cf%8c-%ce%b9%ce%b8%ce%b1%ce%b3%ce%b5%ce%bd%cf%8e%ce%bd-%cf%84%ce%b7/trackback/

RSS feed for comments on this post.

10 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. Στο ξαναλέω: ψάξε και βρες το «Κάτω από το ηφαίστειο». Έστω και όταν γυρίσεις. 😉

    • Πωπω άμεση ανταπόκριση! ΟΚ, θα το ψάξω! Βρήκα και τα λουλούδια του ναού: γλαδιόλες ήταν (το συμπλήρωσα).
      Πολλά φιλιά!

      • Δεν βρίσκω email σου. Ούτε καν στο twitter μπορώ να σου αφήσω ιδιωτικό μήνυμα, αφού δεν μ’ ακολουθείς. Κάνε κάτι, να σου δώσω έναν λίκνο…

        • Το ‘χεις το mail μου και μόλις το ξανάλαβες! Το twitter δεν το χρησιμοποιώ ιδιαίτερα.

      • Θα το διαβάσω το βιβλίο! Φρόντισε o Stazy.
        Έβαλα και κάποιες φωτο από το ίντερνετ στο ποστ, αν θέλετε να πάρετε και μια οπτική γεύση…

  2. Το θυμίαμα ήταν παραδοσιακό, κι οι μπάτσοι αυτόνομοι 🙂

    • Μπράβο ρε συ Στάζυ! Δεν το σκέφτηκα καθόλου να ψάξω στο ίντερνετ για την περιοχή. Μόνο εκ των υστέρων για τις φωτογραφίες. Δεν το ήξερα ότι η περιοχή είχε αυτόνομο καθεστώς, αν και πραγματικά μου έκανε εντύπωση και η ενδυμασία των ντόπιων μπάτσων και η πλήρης συμμετοχή τους στην τελετουργία. Οπότε και η σφαγή της κότας που είδε η κοπελιά ήταν μέρος τελετής ίασης.
      Αυτό που ξέχασα να πω είναι ότι ο κόσμος ήταν πολύ κοντός. Οι άντρες στην πλειονότητα ήταν γύρω στο 1,60κάτι και οι γυναίκες γύρω στο 1,40-1,50. Πραγματικά αισθανόμουν ψηλή!

      • Μάγια· κοντοπίθαροι από γεννησιμιού τους, και με το ζόρι (εξ ου το πλακουτσωτό κεφάλι).

  3. […] της φυλής των τσοτσίλ, το Σαν Χουάν Τσαμπούλα (βλ. και Τελετουργίες σ’ ένα χωριό ιθαγενών της Τσιάπας, καθώς πρόκειται για το ίδιο χωριό ). Το χωριό […]

  4. […] της φυλής των τσοτσίλ, το Σαν Χουάν Τσαμπούλα (βλ. και Τελετουργίες σ’ ένα χωριό ιθαγενών της Τσιάπας, καθώς πρόκειται για το ίδιο χωριό ). Το χωριό […]


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: