τρώγοντας από το ίδιο πιάτο, πίνοντας από το ίδιο ποτήρι

Κάθε κουλτούρα έχει τις ιδιαίτερότητές της, κάποιες από τις οποίες έχουν σημαντικές προεκτάσεις. Η τελετουργία της βρώσης είναι μία από αυτές.

 Στην Υεμένη τα πιάτα με το φαγητά παίρνουν τη θέση τους πάνω στο μουσαμά ή στο ύφασμα που απλώνεται στο πάτωμα για αυτό το λόγο. Οι σύν-τροφοι κάθονται γύρω από αυτό. Η χρήση κουταλιού είναι σπάνια (για πηρούνι και μαχαίρι δεν το συζητάμε καθόλου). Για την ανέλκυση της μπουκιάς χρησιμοποιούνται τα χέρια ή το ψωμί –η γνωστή αραβική πίτα ή ένα ψωμάκι ξυλόφουρνου που έχουν στην Υεμένη και ισχυρίζονται πως ήρθε στην περιοχή από τον οθωμανικό στρατό- μέσα στο οποίο αιχμαλωτίζεται το προς βρώση.

Στην Υεμένη λοιπόν δεν υπάρχει η λογική του ιδιαίτερου ‘δικού σου’ πιάτου, το οποίο γεμίζεις με το φαγητό που πρόκειται να φας. Όλα τα πιάτα είναι κοινά και έχουν μια συγκεκριμένη σειρά, από την οποία έχω καταλάβει ότι το κρέας, όταν υπάρχει, έρχεται τελευταίο. Τις περισσότερες φορές τα ποτήρια είναι λιγότερα από τους συνδαιτημόνες. Γεμίζουν, αδειάζουν και πάνε στον επόμενο. Παρόλο που η γειτόνισσά μου χτες μου έλεγε ότι δεν της αρέσει να πίνει από ποτήρια κόσμου που δεν ξέρει, σε όλα τα εστιατόρια-ταβερνεία της Υεμένης υπάρχει στο τραπέζι ένα θερμός με ένα ποτήρι. Από αυτό θα πιουν όλοι όσοι θα καθίσουν στο τραπέζι. Δεν ξέρω αν το ποτήρι αλλάζει κάποια στιγμή μέσα στη μέρα, αλλά αμφιβάλλω αν υπάρχει κάποιος που ασχολείται με το θέμα. Η πρακτική αυτή είναι συνήθης και στο Κάιρο, όπου δεν υπάρχει η λογική του κοινού πιάτου.

Αυτό το μοίρασμα του φαγητού, έχει προεκτάσεις σε όλα τα επίπεδα. Δεν υπάρχει το ιδιαίτερο ‘δικό σου’ δωμάτιο, ούτε ο ιδιαίτερος ‘δικός σου’ χώρος μέσα στο σπίτι, ούτε οι ιδιαίτερες ‘δικές σου’ επιλογές. Όλα είναι ένα μοίρασμα. Ακόμη για το γκατ, που ο καθένας στις επισκέψεις έρχεται με το δικό του σακουλάκι, δεν υπάρχει περίπτωση να μη δώσει ο ένας στον άλλο. Το ίδιο και στα τσιγάρα, που όσοι καπνίζουν προσφέρουν στην παρέα πριν να ανάψουν το δικό τους, ακόμη και αν όλοι έχουν τα πακέτα τους.

Τα παιδιά εδώ δεν έχουν δικά τους παιχνίδια, ούτε το δικό τους δωμάτιο. Ένα κοριτσάκι, ανιψάκι των γειτόνων μου, μια νύχτα, μέχρι να πάει να κοιμηθεί, άδειαζε σταδιακά τις τσέπες της στα χέρια μου. Στο τέλος της βραδιάς είχα καραμελίτσες, φυστικάκια, λιωμένα σοκολατάκια και διάφορους άλλους μικρούς θησαυρούς, που ‘έπρεπε’ να πάρω, όπως μου έλεγε, χρησιμοποιώντας τη φράση που λένε και οι γονείς της. Προχτές ένας γείτονάς μου κρατούσε δυο τσαμπιά σταφύλια. Μόλις με είδε, μου έδωσε το ένα.

Την ώρα του φαγητού, όσοι δουλεύουν στα μαγαζιά κάθονται στο δρόμο. Κάνουν ένα κύκλο και έχουν απλωμένο σε ένα ύφασμα το κοινό τους φαγητό. Μπορεί να είναι ένδειξη φιλίας αυτό το μοίρασμα. Σε ένα γάμο που είχα πάει (βλ. ποστ ‘ένας σαναανέζικος γάμος’), ένας παππούς πριν να μου δώσει τσάι, ήπιε πρώτα μια γουλιά εκείνος και μετά μού πρόσφερε το ποτήρι με ένα καφέ χαμόγελο. Η γιαγιά του σπιτιού των γειτόνων μου, που πρέπει να πάσχει από γεροντική άνια, μετά από δυο μήνες που επισκέπτομαι το σπίτι, μου έδωσε να πιω νερό από το ποτήρι της. Και τα δύο περιστατικά τα βρήκα πολύ τρυφερά…

Είναι απολύτως φυσιολογικό να μοιράζονται είκοσι άτομα το ίδιο σπίτι, στο οποίο μπορεί να συνυπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις γενιές. Όταν έφυγε η συγκάτοικός μου με ρωτούσαν όλοι αν θα έμενα μόνη μου, και πραγματικά με λυπόντουσαν όταν τους απαντούσα θετικά.

Αυτό το μοίρασμα, που στην Ελλάδα ευτυχώς το βιώνουμε ακόμη στο μεζέ με το αλκοόλ, σχεδόν απουσιάζει εξολοκλήρου από την Ευρώπη, που έχει αναπτύξει τη λογική της ιδιωτικότητας στα πάντα. Το ιδιωτικό δεν υπάρχει σε αυτό το κομμάτι του πλανήτη. Καθένας είναι μέλος της οικογένειας και της κοινότητας, τις οποίες πρέπει να λαμβάνει υπόψη στις αποφάσεις του, οι οποίες αποφασίζουν για αυτόν, παρακολουθούν και κρίνουν. Όταν με ρωτούσαν όλοι στην αρχή του Ραμαζανιού αν νηστεύω, είναι γιατί ακριβώς αυτές οι πρακτικές δεν είναι μια ιδιωτική υπόθεση. Η διαφορετικότητα καταδικάζεται, όχι μόνο στη συμπεριφορά αλλά και στα ρούχα. Οι ρόλοι είναι πολύ συγκεκριμένοι και όσοι θέλουν να είναι κομμάτι του συνόλου, δεν διανοούνται να τους παραβούν. Οι ‘ιδιαίτεροι’ ζουν σε μια δική τους παράλληλη κοινωνία: το σύνολο δεν τους θεωρεί κομμάτι του, ούτε οι ίδιοι θεωρούν τους εαυτούς τους κομμάτι του συνόλου.

Το ότι δεν αντιμετωπίζω προβλήματα σε αυτή την κοινωνία, που με δέχεται ως μέλος της οικογένειας, ως γειτόνισσα και φίλη, είναι γιατί είμαι εξορισμού διαφορετική. Και πάλι όμως υπάρχουν όρια σε αυτό. Φαντάζομαι ότι αν έβαζα άντρες στο σπίτι, αν είχα παρέα με την οποία επιδιδόμασταν στην αλκοολοποσία κλπ, νομίζω πως τα πράγματα δεν θα ήταν τόσο εύκολα… Από τα ανοιχτά μου παράθυρα με βλέπουν με τις τιράντες, αλλά δεν διανοούμαι να βγω στο δρόμο χωρίς να φοράω κάτι μακρύ. Και τώρα στο Ραμαζάνι, έχω κατεβασμένες τις κουρτίνες, παρόλο που όλοι ξέρουν ότι δεν νηστεύω.

Αλλά όσο διαφορετικός και να είσαι, κάποια πράγματα απλά μόνο έτσι μπορούν να γίνουν. Έτσι πίνω από το κοινό μας ποτήρι, βουτώ τα δάχτυλά μου στο κοινό πιάτο, στη συνέχεια γατογλείφομαι για να τα καθαρίσω και εννοείται πως ούτε καν έχω σκεφτεί να τα πλύνω πριν καθίσω στο πάτωμα γύρω από το μουσαμά…

Advertisements
Published in: on Σεπτεμβρίου 11, 2009 at 15:38  5 Σχόλια  

The URI to TrackBack this entry is: https://sindesimecairo.wordpress.com/2009/09/11/%cf%84%cf%81%cf%8e%ce%b3%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%b1%cf%80%cf%8c-%cf%84%ce%bf-%ce%af%ce%b4%ce%b9%ce%bf-%cf%80%ce%b9%ce%ac%cf%84%ce%bf-%cf%80%ce%af%ce%bd%ce%bf%ce%bd%cf%84%ce%b1%cf%82-%ce%b1/trackback/

RSS feed for comments on this post.

5 ΣχόλιαΣχολιάστε

  1. άρωμα τρυφερότητας κι ανθρωπιάς
    και ουσία
    μ’αερέσει πολύ
    το πώς ξέρεις ν’αλλάζεις θέση
    κι αλλού ήταν κάποτε έτσι
    τώρα επιβιώνουν καρικατούρες
    εκείνος ο διαγκωνισμός
    ποιός θα πληρώσει στο τέλος
    κι αυτό σπάνια
    και σπανιότερα γνήσιο
    καλή σου μέρα
    και μια σκέψη να σε φτάσει

    • Σ’ ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια Hypericum Perforatum! Καλώς όρισες!

      • καλοδεχούμενο
        και το δεύτερο καλωσόρισμά σου
        και σ’ευχαριστώ !
        είμαι μία διπρόσωπη
        χαμένη
        ανάμεσα σ’εκείνους που παρακολουθείς
        🙂

  2. Aqua, και γω έτσι την πάτησα την πρώτη φορά. Clue: κοίτα καλά τα μπλογκ που παρακολουθείς!

  3. ωχ τι ζώον, δεν είδα την τελευταία γραμμή του παραπάνω σχολίου, και πήγα να κάνω τον έξυπνο.


Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: